ABD Savunma Bakanlığı'na bağlı DARPA ve ABD Hava Kuvvetleri, 19 Temmuz 2026 tarihinde modernize edilmiş bir F-16 savaş uçağını yapay zeka kontrolünde başarıyla uçurdu. Bu gelişme, eski nesil F-16'ların otonom hale getirildiği ilk gösterim olarak tarihe geçti.
ABD Savunma Bakanlığı’na bağlı araştırma kurumu DARPA ve ABD Hava Kuvvetleri, 19 Temmuz 2026 tarihinde otonom teknolojiler alanında kritik bir başarıya imza attı. İki kurum, modernize edilmiş bir yapay zekalı F-16 savaş uçağını başarıyla uçurarak havacılık tarihinde yeni bir sayfa açtı. Bu test, eski nesil bir F-16’nın sonradan dönüştürülerek otonom hale getirildiği ilk gösterim olmasıyla dikkat çekti.
VENOM Programı ve Otonom Uçuş Teknolojisi
Gerçekleştirilen bu tarihi uçuş, DARPA’nın yürüttüğü VENOM programı kapsamında geliştirilen VENOM Autonomy Kit için önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor. Bu yenilikçi sistem, uçağın temel uçuş yazılımına herhangi bir müdahalede bulunmadan, ona yapay zekalı bir pilot entegre ediyor.
DARPA tarafından paylaşılan bilgilere göre, VENOM kiti sadece uçağın uçuşunu kontrol etmekle kalmıyor, aynı zamanda sensörleri ve görev sistemlerini de etkin bir şekilde yönetebiliyor. Bu sayede, mevcut F-16 filosu kapsamlı yazılım değişikliklerine gerek kalmadan gelişmiş otonom yeteneklerle donatılabiliyor.
Pilot Denetiminde Yapay Zeka Kontrolü
Test uçuşunun kalkış süreci, güvenlik gerekçesiyle bir insan pilot tarafından gerçekleştirildi. Uçak güvenli irtifaya ulaştıktan hemen sonra, kontrol tamamen yapay zekaya devredildi. Uçuş süresince insan pilot, sistemi denetlemek üzere hazır bekledi.
Bu yaklaşım, insan operatörünün süreci izlediği ancak her kararı onaylamak zorunda olmadığı "human-on-the-loop" modelini temel alıyor. Daha önce X-62A VISTA platformunda benzer denemeler yapılmış olsa da, eski nesil bir F-16'nın bu şekilde dönüştürülmesi ve otonom uçuşu gerçekleştirmesi, teknolojinin geniş uygulama potansiyelini gözler önüne serdi.
Otonom Filolar ve Hava Muharebesi Taktikleri
Kurum, dönüştürülmüş F-16'lar ile farklı yapay zeka ajanlarının hava muharebesi taktiklerini test etmeyi planlıyor. Sistem, yapay zeka ajanları arasındaki iş birliğini ve elektronik harp tehditlerine verilen tepkileri değerlendirmeye olanak tanıyor. Ayrıca, insanlı ve insansız hava araçları arasındaki koordinasyonun geliştirilmesi de programın önemli hedefleri arasında yer alıyor.
VENOM programı, DARPA’nın yürüttüğü Artificial Intelligence Reinforcements (AIR) programının temel taşlarından biri olarak tanımlanıyor. Bu programın uzun vadeli hedefi, F-16’lardan oluşan otonom savaş uçağı filoları oluşturmak. Bu konseptte insan pilotlar, doğrudan tüm uçakları kullanmak yerine birden fazla otonom uçağı yöneterek operasyonel verimliliği artıracak.