Çekya, İstanbul Sözleşmesi'nden 'toplumsal cinsiyet' kavramına yönelik itirazlar nedeniyle resmen çekildi. Bu karar, Ocak 2024'teki senato oylamasının ardından geldi ve Letonya'dan sonra sözleşmeden ayrılan bir diğer Avrupa ülkesi oldu.
Çekya, Avrupa Konseyi'nin kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddetin önlenmesi ve bunlarla mücadeleye ilişkin İstanbul Sözleşmesi'nden resmen çekildi. Bu kararın temel gerekçesi, sözleşme metninde biyolojik cinsiyet yerine 'toplumsal cinsiyet' kavramının bulunması olarak açıklandı.
Ülkenin bu yöndeki adımı, Ocak 2024'teki senato oylamasında sözleşmenin onaylanmasının reddedilmesiyle hız kazanmıştı. Çok sayıda senatör, metinde yer alan bazı ifadelere itirazlarını dile getirmiş ve bu veto, hükümetin nihai çekilme kararına zemin hazırlamıştı.
Avrupa Ülkelerinin Sözleşmeye Yaklaşımı
Çekya, Letonya'dan sonra İstanbul Sözleşmesi'nden ayrılan bir diğer Avrupa ülkesi oldu. Çekya, anlaşmayı imzalayan ancak parlamento onayına sunmayan devletler grubunda uzun süredir yer alıyordu.
Avrupa Konseyi'nin 2011 yılında İstanbul'da kabul ettiği bu sözleşmeyi Avrupa Birliği, 13 Haziran 2017 tarihinde imzalamıştı. Rusya ve Azerbaycan metne hiçbir zaman taraf olmazken, Slovakya, Litvanya, Macaristan, Ermenistan ve Bulgaristan gibi ülkeler ise imzalamalarına rağmen sözleşmeyi henüz yürürlüğe koymadı.
Türkiye'nin Çekilme Kararı ve Etkileri
İstanbul Sözleşmesi'nin bazı maddeleri, Türkiye'de de toplumsal cinsiyet eşitliği ve geleneksel aile değerlerine etkileri üzerinden yoğun tartışmalara yol açmıştı. Türkiye de 2021 yılında sözleşmeden resmen çekilme kararı almıştı.