Çinli otomotiv devi BYD'nin Manisa'da kurmayı planladığı 1 milyar dolarlık fabrika yatırımından vazgeçmesi üzerine Türkiye, şirkete verilen tüm teşvikleri iptal ederek milyarlarca liralık vergi farkını gecikme faiziyle tahsil etme kararı aldı.
Çinli otomotiv devi BYD'nin Türkiye'de gerçekleştirmeyi planladığı 1 milyar dolarlık yatırım, resmi olarak bir krizle sonuçlandı. 2024 yılında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile imzalanan protokolle Manisa'da yıllık 150 bin araç üretim kapasiteli bir fabrika kurması beklenen BYD, geçtiğimiz günlerde bu planı askıya aldığını duyurdu. Bu kararın ardından, şirkete yatırım şartıyla sağlanan tüm devlet destekleri ve vergi muafiyetleri iptal edildi.
Milyarlarca Liralık Ağır Fatura Yolda
Türkiye, BYD'nin yatırım kararından dönmesi üzerine ciddi bir misilleme hamlesi başlattı. Şirketin ödenmeyen milyarlarca liralık vergi farkı, normal tarifeden vergilendirilmiş kabul edilerek gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecek. Ayrıca, BYD'ye Türkiye'de üretim yapma taahhüdüyle Çin'den ithal ettiği araçlar için uygulanan yüzde 40'lık ilave gümrük vergisi muafiyeti de tamamen geçerliliğini yitirdi.
Yatırım kapsamında devlete sunulan teminat mektupları nakde çevrilecek. Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde (OSB) fabrika kompleksi için BYD'ye tahsis edilen geniş arazi de derhal geri alınarak devlet envanterine dahil edilecek.
Bakanlık Gözetimindeydi
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır, konuya ilişkin yapılan açıklamada, projenin mevzuatlar çerçevesinde sıkı bir denetime tabi olduğunu ve kamunun çıkarlarının yasal güvence altında bulunduğunu belirtti. Kacır, yatırımın gerçekleşmemesi durumunda uygulanacak tüm müeyyidelerin BYD için de tavizsiz bir şekilde geçerli olacağını ifade etti.
Milletvekilleri de konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıyarak soru önergeleri vermişti. Bakan Kacır'ın açıklaması, bu önergeler üzerine geldi.
İki Yıllık Süreçte Somut Adım Atılmadı
2024 yılında imzalanan protokol, tesisin 2026 yılı sonuna kadar seri üretime geçmesini öngörüyordu. Ancak aradan geçen iki yıllık süreçte Manisa'daki sahada hiçbir somut adım atılmadığı gözlemlendi. Bu durum, projenin askıya alınma kararının temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.