Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) panelinin aldığı karar uyarınca, Türkiye'nin Çin'den ithal edilen elektrikli ve bazı hibrit otomobillere uyguladığı yüzde 40 ek gümrük vergisi ile ithalat şartları DTÖ kurallarına aykırı bulundu. Türkiye, karara itiraz sürecini başlatacağını duyurdu.
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) tarafından oluşturulan panel, Türkiye'nin Çin menşeli elektrikli otomobillere uyguladığı yüzde 40 ek gümrük vergisini, bazı hibrit modellere getirilen ek vergileri ve ithalat izin sistemi kapsamındaki satış sonrası hizmet şartlarını DTÖ kurallarına aykırı buldu.
Bu karar, Türkiye'nin söz konusu düzenlemeleri hemen kaldıracağı anlamına gelmiyor. Kararın yürürlüğe girmesi için DTÖ Anlaşmazlıkların Halli Organı tarafından kabul edilmesi ya da temyiz sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Kararın Detayları ve Kapsamı
Panel raporuna göre, elektrikli otomobillere uygulanan yüzde 40 ek gümrük vergisi, Türkiye'nin GATT 1994 kapsamındaki gümrük taahhütlerini aşıyor. Ayrıca, bazı hibrit araçlara uygulanan ek vergilerin de DTÖ kurallarını ihlal ettiği belirtildi.
İthalat İzin Sistemi kapsamında Çin'den gelen elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçlar için istenen satış sonrası hizmet şartları da ayrımcı bulundu. Bu şartlar arasında Türkiye'de çağrı merkezi kurma, yedi bölgede en az 20 yetkili servis açma, yetkili temsilci bulundurma, batarya taahhüdü verme ve yeterlilik belgesi alma zorunlulukları yer alıyor.
Panel, Türkiye'nin bu uygulamaların tüketiciyi korumak veya tip onayı kurallarını uygulamak için gerekli olduğunu yeterince ortaya koyamadığı değerlendirmesini yaptı. Raporda, Çin'den gelen araçlar için bu yükümlülüklerin Türkiye pazarındaki benzer araçlara göre daha ağır şartlar oluşturduğu vurgulandı.
Sürecin Gelişimi ve Tarafların Tepkileri
Türkiye, 2023 yılında Çin menşeli elektrikli otomobillere yüzde 40 ek gümrük vergisi getirmiş, Haziran 2024'te bu uygulamayı benzinli ve hibrit araçları da kapsayacak şekilde genişletmişti. Aynı dönemde elektrikli ve şarj edilebilir hibrit otomobiller için yeni ithalat şartları yürürlüğe girmişti. Çin ise bu şartların kendi üreticilerini hedef aldığını savunarak Ekim 2024'te konuyu DTÖ'ye taşımıştı. Çin Ticaret Bakanlığı, kararın ardından yaptığı açıklamada panelin değerlendirmesini memnuniyetle karşıladığını ve Türkiye'yi uygulamalarını DTÖ kurallarına uygun hale getirmeye çağırdığını duyurdu.