ABD yapımı F-35 savaş uçakları, hem operasyonel güvenlik hem de uluslararası tedarik süreçleriyle gündemde kalmaya devam ediyor. Kaliforniya'da yaşanan bir kaza sonrası soruşturma başlatılırken, İsviçre'nin 6 milyar İsviçre frangı değerindeki F-35 alımında ABD ile yaşadığı ödeme ve fiyat anlaşmazlıkları dikkat çekiyor.
Bir ABD ordusuna ait F-35 tipi savaş uçağı, California eyaletindeki Miramar Hava Üssü yakınlarında bilinmeyen bir sebeple kaza yaptı. Düşen uçak alev alırken, olay yerine sevk edilen itfaiye ekipleri enkaza ve çevredeki küçük çaplı yangına müdahale etti. Olayda pilotun fırlatma koltuğunu kullanarak kurtulduğu kaydedilirken, duruma ilişkin kapsamlı bir inceleme başlatıldı.
Bu olay, F-35 savaş uçaklarının küresel savunma tedarik zincirindeki önemini ve karşılaştığı zorlukları bir kez daha gözler önüne seriyor. Özellikle İsviçre gibi ülkelerin F-35 alım süreçlerinde yaşanan finansal ve lojistik anlaşmazlıklar, bu uçakların tedarikinin karmaşıklığını gösteriyor.
İsviçre, ABD'ye F-35A savaş uçakları için 500 milyon İsviçre frangı tutarında ön ödeme gerçekleştirdi. İsviçreli yetkililer, 2026 yılı için planlanan tüm ödemelerin halihazırda tamamlandığını belirtti. Bu ödemelerin, İsviçre savunma tedariki için ortak ABD fonlama hesabının yeterli düzeyde finanse edilmesini sağlamayı amaçladığı açıklandı.
Söz konusu fon, 30 adet F-35A uçağı, Patriot hava savunma sistemleri ve F/A-18 için yedek parça alımı dahil olmak üzere İsviçre'nin ABD'deki tüm tedarik projelerini finanse etmek için kullanılıyor. Ödemelerin askıya alınmasının, İsviçre ordusunu mevcut F/A-18 jetleri için yedek parça teslimatlarının durmasına veya F-35A programının risk altına girmesine yol açabileceği ifade edildi. İsviçre, Washington'ın sözleşme uyarınca taahhütlerine sadık kalmasını bekliyor.
İsviçre için ilk F-35A hayalet savaş uçağının montajına mayıs ayında başlanırken, teslimatların 2027 ile 2030 yılları arasında gerçekleşmesi bekleniyor.
İsviçre'de 2020 yılında düzenlenen referandumda ordunun modernleştirilmesi teklifi kabul edilmiş, ardından hükümet ABD'den 36 adet F-35A alınmasına dair 6 milyar İsviçre frangı değerinde ön anlaşma imzalamıştı. Ancak ABD yönetimi, yükselen enerji, hammadde fiyatları ve enflasyonu gerekçe göstererek fiyat artırma niyetini İsviçreli yetkililere ileterek ek ödeme talep etti.
İsviçre Savunma Bakanlığı, sabit fiyat konusunda ısrarcı olduklarını ancak anlaşmanın hukuki yoldan çözülemeyeceğini ve bu nedenle diplomatik görüşmeler yürüttüklerini açıkladı. Anlaşmazlığın çözülememesi halinde alımı iptal edebileceklerini de bildirdiler.
Öte yandan, İsviçre'nin 2022'de sipariş ettiği Patriot bataryaları için ABD'ye yaklaşık 700 milyon İsviçre frangı (yaklaşık 865 milyon dolar) ödediği, ancak bu yıl başlaması beklenen teslimatın birkaç yıl geciktiği belirtildi. ABD'nin, İsviçre'nin F-35A savaş uçağı için yaptığı ödemeyi Patriot hava savunma sistemi fonuna aktardığı bilgisi de kaydedildi.
Britanya'da ABD hava kuvvetlerinin kullandığı RAF Fairford üssü yakınlarında, 'terör eylemi hazırlığı içinde oldukları' şüphesiyle beş kişi gözaltına alındı. Olay sonrası bölgede 85 ev tahliye edildi ve üste tehdit seviyesi en yüksek dereceye çıkarıldı.
İngiltere'nin Gloucestershire bölgesindeki RAF Fairford hava üssü yakınlarında, ABD kuvvetleri tarafından kullanılan bir tesise yönelik terör eylemi hazırlığı şüphesiyle beş kişi gözaltına alındı. Olayla ilgili soruşturma devam ederken, ABD Başkanı Donald Trump şüphelilerin uzun süredir takip edildiğini açıkladı.
Yunanistan'da askeri kaynaklara dayandırılan varsayımsal bir senaryo, Ege'de yaşanabilecek bir kriz anında Türkiye'ye yönelik 'önleyici saldırı' planlarını ortaya koyuyor. Bu planlar, Rafale ve F-16 Viper uçaklarının kullanımı ve kritik Türk hedeflerinin vurulmasını içeriyor.