ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiği hareketlense de, günlük geçiş sayısı savaş öncesi dönemin yüzde 25'i seviyesinde kalmaya devam ediyor.
Küresel enerji ve ticaret yollarının kilit noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi trafiği, ABD ve İran arasındaki gerilimin ardından dramatik bir düşüş yaşadı. Savaş öncesi dönemde günlük ortalama 130 ticari geminin geçiş yaptığı Boğaz'da, gerginliğin en yoğun olduğu günlerde bu sayı 1'e kadar gerilemiş, 100 günlük savaş döneminde ise ortalama 10 ticari gemi geçiş yapabilmişti. Bu durum, ticari gemi trafiğinde yüzde 95'e varan bir düşüşe işaret ediyordu.
Son beş günde ise durum kısmen toparlanmış olsa da, Boğaz'daki hareketlilik hala savaş öncesi seviyelerin çok altında seyrediyor. Veri analitik şirketi Kpler ve MarineTraffic'ten derlenen bilgilere göre, 18 Haziran'da 41, 19 Haziran'da 22, 20 Haziran'da 42, 21 Haziran'da 28 ve 22 Haziran'da 39 olmak üzere toplam 172 gemi Hürmüz Boğazı'ndan geçti. Bu rakamlarla son 5 günde günlük ortalama 34 gemi geçişi gerçekleşirken, trafik savaş öncesi seviyenin yalnızca yüzde 25'ine ulaşmış durumda.
ABD-İran Mutabakatı ve Petrol Akışında Artış
Hürmüz Boğazı'nın açılmasını da içeren 14 maddelik mutabakatın ardından Boğaz'dan geçen gemiler arasında İran petrolü taşıyan tankerler dikkat çekti. 22 Haziran'da en az 7 milyon varil İran ham petrolü taşıyan 4 süper tanker Boğaz'dan geçiş yaparken, son 5 günlük süreçte toplamda 13 milyonu aşan İran ham petrolü uluslararası alıcılara ulaştırıldı. Bu dönemde ayrıca Suudi Arabistan, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden yüklü ham petrol tankerlerinin geçiş sayısında da belirgin bir artış gözlendi.
Türkiye saatiyle bugün 12.30 itibarıyla Boğaz'dan 5 ticari gemi geçiş yaptı. Bu gemilerden Universal Glory isimli tanker 2 milyon varil, Monte Urbasa isimli tanker ise yaklaşık 1 milyon varil ham petrol taşıyordu. Her iki tanker de Suudi Arabistan'ın Ras Tanura Limanı'ndan hareket ederek Boğaz'ı geçti; Universal Glory Güney Kore'ye, Monte Urbasa ise Hindistan'a doğru seyir halinde bulunuyor.
Kritik Müzakerelerde İlerleme
İran ile ABD arasında Katar ve Pakistan arabuluculuğunda İsviçre'de gerçekleştirilen müzakerelerin ilk turu 21 Haziran'da tamamlandı. Müzakerelerde, 14 maddelik mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin teknik detaylar ele alındı. Arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan Dışişleri Bakanlıkları tarafından yayımlanan ortak açıklamada, tarafların mutabakat zaptı doğrultusunda arabuluculuk çabalarının siyasi yönlerini denetlemek üzere üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaştıkları belirtildi.
Tarafların nihai bir anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılmasını hedefleyen bir yol haritası üzerinde uzlaştığı kaydedildi. Müzakerelerin ilk turunun ardından yapılan teknik görüşmelerde, mutabakatın uygulanmasına yönelik mekanizmalar üzerinde uzlaşma sağlandığı ve 'yaptırımların kaldırılması', 'nükleer konular', 'yeniden yapılanma' ve 'ekonomik kalkınma' başlıklarında çalışma grupları kurulması kararına varıldığı açıklandı. Bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari trafiğin geleceği için umut vaat eden adımlar olarak değerlendiriliyor.