İran, Hürmüz Boğazı'nı Açmak İçin ABD'ye Altı Şart Sundu

İran ve Umman arasında stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndan geçişi yönetecek yeni bir düzenleme konusundaki görüşmelerin 'olumlu' ve ileri aşamada olduğu bildirildi. Bu gelişmeler, boğazdaki gemi trafiğinin yeniden başlamasına dair umutları artırırken, İran, hayati su yolunun yeniden açılması için ABD'nin karşılaması gereken bir dizi talebi kamuoyuna duyurdu.

İran devlet televizyonu IRIB tarafından yayınlanan bir açıklamada, eski İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri ve dini lider Mücteba Hamaney'in danışmanı Muhammed Bakır Zülkadir, ABD'nin davranışlarını 'düzeltmesi' ve belirli talepleri karşılaması gerektiğini vurguladı. Bu taleplerin çoğu, İran ve ABD arasında 17 Haziran'da imzalanan Mutabakat Zaptı'nın bazı bölümlerini aşarken, bazıları da daha önceki maddeleri yineleyerek boğazın yeniden açılmasıyla ilişkilendiriyor.

İran'ın Kritik Şartları Neler?

İran'ın ilk şartı, ABD'nin İran'ı tehdit etmeyi bırakması ve bu tür tehditlerin tekrarlanmayacağına dair güvence vermesidir. Bu, büyük ölçüde siyasi ve güvenlik odaklı bir talep olup, gelecekteki tehditlere karşı kamuoyu önünde güvence arayışını ifade etmektedir. İkinci talep ise, İran ve müttefikleri olan Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak'taki savaş ve saldırganlığa daimi olarak son verilmesidir. Haziran ayındaki mutabakat zaptında 'Lübnan dahil tüm cepheler' ifadesi geçse de, bu madde diğer ülkeleri de belirterek daha geniş bölgesel güvenlik garantileri arayışını ortaya koymaktadır.

Üçüncü şart olarak İran, deniz ablukasının kaldırılmasını ve ABD'nin deniz ve hava kuvvetlerini İran çevresinden çekmesini talep ediyor. Haziran ayında imzalanan mutabakat zaptına göre, ABD'nin 30 gün içinde abluka uygulamasını sona erdirmesi gerekiyordu, ancak bu durum boğazın yeniden açılmasıyla doğrudan bağlantılı değildi. Dördüncü ve dikkat çekici bir talep ise, ABD'nin İran'a iki saldırgan savaşta verilen zararın tazminatını ödemesidir.

Gerilim ve Çözüm Arayışları

Bu şartlar, ABD ile İran arasındaki uzun süreli gerilimi daha da artırma potansiyeli taşıyor. Özellikle bölgesel müttefiklere yönelik saldırıların durdurulması ve tazminat talebi gibi maddeler, iki ülke arasındaki müzakere sürecini zorlaştırabilir. Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji ticareti için hayati önemi göz önüne alındığında, bu durum uluslararası arenada dikkatle takip ediliyor.

İran'ın öne sürdüğü bu altı şartın ABD tarafından ne ölçüde karşılanabileceği belirsizliğini koruyor. Daha önceki mutabakat zaptının bile tam olarak uygulanmadığı düşünüldüğünde, yeni ve daha kapsamlı taleplerin çözüm masasında önemli bir düğüm oluşturması bekleniyor. Boğazın yeniden açılması için diplomatik çabaların yoğunlaşması gerekecek.