İspanya'nın Ceuta'ya mülteci akınıyla yüzleşmesi, Kuzey Afrika'daki bölgesel güç dengelerini ve özellikle Fas ile Cezayir arasındaki ilişkileri derinden etkiliyor. İspanya'nın Batı Sahra konusundaki tutum değişikliği, Cezayir'in tepkisini çekerek yeni bir diplomatik krize yol açtı.
İspanya'nın Kuzey Afrika'daki topraklarından Ceuta'ya yaşanan on binlerce kişilik mülteci akını, Fas topraklarından gerçekleşti. Benzer bir geçiş 2021 yılında da görülmüştü; İspanya'nın, Fas'ın Batı Sahra'daki egemenliğine karşı özgürlük mücadelesi veren ayrılıkçı Polisario Cephesi'nin liderini tedavi etmesi üzerine Fas mülteci akınını başlatmıştı.
Bu olayın kısa süre sonrasında, 2022'de, İspanya Fas ile ilişkilerinde bir değişikliğe gitti. Sanchez hükümeti, Batı Sahra'da en makul çözümün Fas'ın bu bölgenin özerkliğini muhafaza ederek yönetime gelmesi olduğunu duyurdu. Bu durum, Fas'ın komşusu Cezayir'in sert tepkisini çekti; İspanya'daki elçi geri çağrıldı ve ticari kısıtlamalar uygulandı.
Tarihi Kökler ve Bölgesel Rekabet
Cezayir ile Fas arasındaki bu gerilimin arka planında uzun bir tarih yatıyor. Her iki ülke ve Tunus, uzun yıllar Fransız sömürgesi olarak kaldı. Fransa'nın Fas ve Tunus'u serbest bırakmasına karşın Cezayir'deki ısrarı sürdü. Cezayir, özgürlük ve sosyalist bir damarla Fransız işgaline direnerek bağımsızlığını elde ettiğinde Soğuk Savaş döneminde Doğu Bloğu'na yakınlaştı. Buna karşın Fas, başta ABD olmak üzere Batı'yla ilişkiler üzerinden yeniden bir devlet olma mücadelesine girişti.
Fas, bir dönem kendi krallığına bağlı kabilelerden oluşan Cezayir'in topraklarının bir kısmında hak iddia etti ve sömürgecilerden sonra elinde kalan toprakları yetersiz buldu. İspanya dışında Fransa da, kendini düşman gören Cezayir ile geliştiremediği ilişkiyi Fas ile telafi etme yoluna gitti. Ayrıca Fas için, sosyalist damarın güçlü olduğu Cezayir ile didişmek kendi monarşik yapısını korumak ve iç muhalefeti sindirmek açısından işlevseldi.
Yeni İttifaklar ve Enerji Politikaları
Bölgesel dengelerdeki bu değişim, yeni ittifakların oluşmasına neden oldu. Fas, Avrupa'da Fransa ve İspanya'ya yaklaştıkça, Cezayir de İtalya ve Almanya'yla iş birliği yapma yoluna gitti. Bu ülkelerle özellikle yeşil hidrojen ve doğal gaz alanında ilişkilerini güçlendirdi.