Küresel gıda piyasaları, 2026-27 El Niño hava döngüsü ve devam eden İran savaşının etkisiyle büyük bir krizle karşı karşıya. Uzmanlar, bazı temel gıda ürünlerinde %100'e varan fiyat artışları öngörüyor.
Küresel gıda piyasaları, tarihte benzeri az görülen çifte bir krizin eşiğinde bulunuyor. Market fiyatları üzerinde büyük bir baskı oluşturan bu durum, Pasifik'te ısınmaya başlayan ve 'süper' veya 'Godzilla' olarak adlandırılan 2026-27 El Niño hava döngüsü ile devam eden İran savaşının birleşimiyle tetikleniyor. Analistler, bu gelişmelerin halihazırda tırmanan enflasyonu daha da artıracağı konusunda uyarıyor.
İklim krizinin gıda tedarik zincirine vuracağı bu kritik darbe, 2028 yılının ikinci yarısına kadar sürecek küresel bir gıda şokuna yol açabilir. Sıcak hava dalgaları, kuraklık ve felaket boyutundaki sellerin tetiklemesi beklenen bu durum; tarladaki hasadı, nehir lojistiğini ve küresel tarımsal üretimi ciddi şekilde tehdit ediyor.
Küresel Fiyat Artışları ve Enflasyon Tahminleri
İtalyan bankası UniCredit yetkilileri, 'iklim enflasyonunun' geri döndüğüne dikkat çekerek küresel tarımsal üretimde %14,3’lük bir kayıp yaşanabileceği tahminini paylaştı. Bu kayıp, gıda fiyatları üzerinde doğrudan bir baskı oluşturacak.
Genel gıda emtiaları özelinde ise Goldman Sachs, El Niño’nun etkisiyle küresel gıda emtia fiyatlarında %15,8’lik bir genel yükseliş öngörüyor. European Central Bank ise bu oranı en az %9 olarak hesapladığını duyurdu. Bu artışların Avrupa’daki raflara doğrudan %1,3’lük ek enflasyon olarak yansıması bekleniyor.
Bazı Ürünlerde Fiyatlar İkiye Katlanabilir
İklim analizi kuruluşu Risilience'tan yapılan açıklamalara göre, hava koşullarına doğrudan duyarlı olan pirinç, palmiye yağı, şeker, kahve ve kakao gibi ürünlerde fiyat artışlarının %50 ile %100 arasında, hatta bazı kalemlerde bu oranların da üzerinde gerçekleşebileceği uyarısı yapıldı.
Bölgesel tehditler de bu durumu pekiştiriyor. Hindistan'da muson yağışlarının bazı bölgelerde %25 seviyesine kadar düşmesi; buğday, pirinç ve şeker kamışı rekoltesini tehlikeye atmış durumda. Güneydoğu Asya'daki kuraklığın palmiye yağını, Amerika ve Afrika'daki koşulların ise kahve ile kakao rekoltesini vurması bekleniyor.
Ekonomik Etkiler ve Toplumsal Sonuçlar
Gıda aksaklıklarının gübre ve enerji kıtlığıyla birleşmesi, merkez bankalarını yüksek faiz politikalarını sürdürmeye zorlayacak. Bu durumun en büyük zararını ise düşük gelirli ülkelerin ve hane halklarının göreceği belirtiliyor, küresel ekonomik dengeler üzerinde ciddi baskı oluşacağı tahmin ediliyor.