Orta Doğu'daki Kriz Dünya Ekonomisini Boğuyor: Petrol Fiyatları Fırladı

Dünya ekonomisi, Orta Doğu'daki siyasi ve askeri gerilimlerin etkisiyle derin bir darboğaza sürükleniyor. Cuma günü Suudi Arabistan, Irak'tan fırlatılan bir insansız hava aracı (İHA) saldırısının ardından Doğu-Batı petrol boru hattını kapattığını duyurdu. Bu saldırı, bölgedeki kritik enerji nakil hatlarının ne kadar savunmasız olduğunu gözler önüne serdi.

Irak'taki İran destekli milisler tarafından gerçekleştirilen İHA saldırısı sonrasında Irak, Suudi Arabistan'a olan sınır kapılarını da kapattı. Saldırıya uğrayan hattaki yangın, NASA uydularından dahi görüntülendi ve kilometlerce uzayan bir alanı kararttı. Bu hat, stratejik Hürmüz Boğazı'na alternatif bir petrol rotası sunuyordu.

Kilit Deniz Yolları İran Ekseninin Kontrolünde

Küresel ticaret için hayati önem taşıyan deniz yolları üzerindeki baskı her geçen gün artıyor. Mart 2025'ten bu yana ABD-İran savaşı nedeniyle kapalı olan Hürmüz Boğazı'na bir diğer alternatif olan Bab el-Mendeb Boğazı da İran destekli Husilerin tamamen kontrolüne geçti. Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti ile İran destekli Husiler arasındaki çatışmalar, Husilerin dünya ticareti için kritik Kızıldeniz boğazını ele geçirmesiyle tam teşekküllü bir savaşa dönüştü.

Her iki boğazın da İran ekseninin eline geçmesi, dünya ticaretinin benzeri görülmemiş bir dar boğaza sıkışabileceği endişesini beraberinde getirdi. Bölgenin en önemli petrol üreticisi olan Suudi Arabistan'ın petrol ihracatı geçtiğimiz ay son 13 yılın en düşük seviyesine geriledi.

Petrol Fiyatları Fırladı, ABD'nin Etkisi Azaldı

Dünyanın en işlek iki boğazının İran'ın kontrolüne geçmesi ve alternatif boru hattının vurulması, petrol varil fiyatının 110 dolara yükselmesine neden oldu. ABD iç piyasa standardı olan WTI petrol ise 104 doları gördü. Bu durum, küresel enerji piyasalarında ciddi bir istikrarsızlık yaratıyor.

ABD ve Suudi Arabistan, Husileri etkisiz hale getirecek bir askeri müdahalede henüz bulunamadı. Körfez ülkeleri ise etkisiz kalan ABD'nin gölgesinde, İran ile Hürmüz Boğazı'nı açmak için masaya oturmak zorunda kaldı. ABD, Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri askeri eskortla sağlamaya çalışsa da gemileri koruyamıyor.

The Financial Times'ın haberine göre, ABD yüzlerce gemiye 'sadece sabah ve akşam belli saatlerde boğazı kullanma' emri verdi ve bu saatler dışında İran saldırılarına karşı koruma sağlayamayacaklarını belirtti. Suudi Arabistan lideri Muhammed bin Selman'ın Trump'ı Husileri vurması yönünde ikna etme çabaları da karşılıksız kaldı. Bu durum, zaten çift haneli rakamlara inen boğaz geçişlerini daha da azalttı. ABD'nin bölgedeki üslerinin İran saldırılarıyla milyarlarca dolarlık hasar alması, ABD'nin bölgedeki etkisini zayıflattı.

Temmuz ve Ağustos aylarında bölgede en az 23 gemi vurulurken, Şubat ayı sonunda başlayan savaştan bu yana Orta Doğu sularında en az 22 denizci hayatını kaybetti. Cuma günü yapılan açıklamada Husi silahlı kuvvetleri, Suudi Arabistan'a karşı kazanımlarından övünerek, 'Suudi gemileri haricindeki tüm şirketler için deniz seyrüseferinin serbest olduğunu' belirtti.