Küresel piyasalarda artan jeopolitik gerilimler petrol fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Brent petrol 95,67 dolara ulaşırken, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kesintileri ve ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları arz endişelerini artırıyor.
Brent petrol fiyatları, cuma sabahı 95,67 dolar civarında işlem görürken, ABD tipi ham petrol 91,56 dolara yükseldi. Bu artışla birlikte Brent petrolün haftalık yükselişi yüzde 7,1'e, ABD tipi ham petrolün ise yüzde 9,8'e ulaştı. Petrol piyasalarındaki bu hareketlilik, küresel çapta yaşanan askeri gerilimler ve arz endişeleriyle doğrudan ilişkilendiriliyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki Kritik Gerileme
Petrol fiyatlarındaki yükseliş sadece yeni saldırılardan değil, aynı zamanda Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan fiziksel petrol sevkiyatlarının daha fazla kesintiye uğrayabileceği endişesinden kaynaklanıyor. Piyasa, alternatif güzergahların bu boşluğu tamamen kapatamayacağı riskini fiyatlıyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, savaş öncesinde dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol miktarı, 2025'in son çeyreğinde günlük 21,6 milyon varil seviyesindeyken, 2026'nın ikinci çeyreğinde günlük 4,9 milyon varile kadar geriledi. Bu düşüş, enerji piyasasının bölgedeki her yeni askeri gelişmeye neden sert tepki verdiğini ortaya koyuyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin boğazı devre dışı bırakabilen boru hatları bulunmasına rağmen, mevcut alternatif kapasite normal Hürmüz akışının yalnızca bir bölümünü karşılayabiliyor. Bu durum, bölgedeki jeopolitik risklerin petrol arzı üzerindeki baskısını artırıyor.
ABD'den İran'a Çift Cepheli Baskı
ABD yönetimi, İran'a yönelik stratejisinde askeri operasyonlarla ekonomik yaptırımları bir arada kullanıyor. Washington'ın ağustos sonunda başlattığı yeni ekonomik kampanya, İran'ın petrol gelirlerini, finansman kanallarını, deniz taşımacılığını ve yaptırımları aşmak için kullandığı uluslararası ağları hedefliyor.
ABD Hazine Bakanlığı, bu yeni yaptırım çerçevesinde İran'ın petrol ve taşımacılık bağlantılarıyla çalışan yabancı kişi ve şirketlerin de yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini duyurdu. Bu strateji, İran'ın petrol ihraç kapasitesini sınırlamayı amaçlarken, küresel piyasada arz tarafındaki belirsizliği artırıyor.
İran ise Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği üzerindeki baskısını sürdürüyor ve belirlediği kurallara uymadığını düşündüğü gemilere yönelik kısıtlamaları genişletiyor. Bu durum, sigorta, navlun ve güvenlik maliyetlerinin yanı sıra petrol sevkiyatlarının sürekliliği konusunda da yeni soru işaretleri yaratıyor.
Petrol Piyasasında Artan Lojistik Maliyetler
Hürmüz Boğazı'ndaki sorun uzadıkça, ithalatçı ülkelerin daha uzak kaynaklara yönelmesi gerekiyor. Orta Doğu'dan yapılamayan sevkiyatların Amerika, Afrika ve diğer üretici bölgelerden karşılanması, daha uzun taşıma mesafeleri ve daha yüksek lojistik maliyetleri anlamına geliyor. Bu değişim, sadece ham petrol fiyatını değil, tanker maliyetlerini ve rafineri tedarik zincirlerini de doğrudan etkiliyor.