Tarımsal girdi maliyetleri, özellikle gübre ve enerji kalemlerinde yaşanan yüksek artışlarla çiftçinin belini büküyor. Üretici fiyatları ise bu artışları karşılamakta yetersiz kalıyor, bu da sektörde derin bir maliyet krizine işaret ediyor.
Tarım sektöründe yaşanan maliyet krizi, üreticinin artan girdi fiyatları karşısında zorlanmaya devam ettiğini gözler önüne seriyor. Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) ve Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) verileri arasındaki makas, çiftçilerin yaşadığı finansal baskıyı net bir şekilde ortaya koyuyor.
Tarım-GFE'nin mayıs ayında aylık %0,44 olarak açıklanması, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından bu yana mayıs ayları ortalaması olan %1,48'in %33 altında gerçekleştiğini gösteriyor. Ancak yıllık bazda Tarım-GFE %36,65 düzeyinde kaydedilerek, son 10 yılın mayıs ayları ortalaması olan %32,71'in %15 üzerine çıktı.
Tarımda kullanılan mal ve hizmet fiyatlarındaki yıllık artış %39,29 olarak belirlendi. Aylık bazda incelendiğinde ise tohumda %0,71, gübrede %1,28, ilaçta %1,92 ve yemde %1,61 oranında artışlar yaşandı. Enerji kaleminde ise aylık %4,39'luk bir düşüş kaydedildi.
Yıllık bazda en dikkat çekici artış gübrede görüldü. Gübre fiyatları yıllık %63,56 oranında yükselirken, bu kalemi %40,75 ile enerji, %36,02 ile veteriner hizmetleri ve %35,49 ile yem takip etti. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında ise aylık %1,04, yıllık ise %21,52 artış ilan edildi.
Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) mayıs ayında aylık %0,61 ve yıllık %43,08 olarak açıklandı. Bu oranlar, girdi maliyetlerindeki artışlarla kıyaslandığında üreticinin durumunu gözler önüne seriyor. Geçmiş 15 yıllık mayıs ayları ortalaması olan %-0,33'e göre Tarım-ÜFE'de ortalamanın üzerinde bir artış söz konusu olsa da, tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki ortalama %1,48'lik artışı karşısında üretici kesiminin uzun yıllar ortalaması itibarıyla aylık göstergelerde zararda olduğu belirtiliyor.
Tüketici gıda enflasyonu yıllık %34,86 olarak açıklanırken, yaş meyve ve sebze enflasyonunda aylık bazda %9,34'lük bir azalma yaşanmasına rağmen, yıllık bazda %39,96'lık bir artış kaydedildi. Bu durum, hem üretici hem de tüketici üzerindeki enflasyonist baskının devam ettiğini gösteriyor.
Mart ayından bu yana yaşanan küresel olaylar, özellikle enerji ve gübre gibi tarımsal girdi kalemlerinde ciddi artış riskini beraberinde getirdi. Bu riskin gerçekleşmeye başladığı gözlemlenirken, önemli olanın küresel ortalama düzeyin neresinde kalınacağı olduğu vurgulanıyor. Tarım sektöründeki bu maliyet krizi, önümüzdeki dönemde üretim planlamaları ve gıda güvenliği açısından kritik bir eşik oluşturuyor.
Hazine, gerçekleştirdiği tahvil ve bono ihaleleriyle toplamda önemli miktarda borçlanma yaparken, özellikle 7 ay vadeli kuponsuz bonoda bileşik faiz yüzde 41,44 olarak gerçekleşti.
İstanbul Sanayi Odası (İSO) İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu listesi açıklandı. Listede yer alan şirketlerin kârlılığı, artan finansman giderleri nedeniyle önemli ölçüde eridi.
Amazon Alexa Yapay Zeka Başkan Yardımcısı Ruhi Sarıkaya, küresel yapay zeka rekabetinde Çin'in hızlı ilerlemesini ve ABD'nin endişelerini değerlendirdi. Sarıkaya, Türkiye gibi ülkelerin yapay zeka bağımsızlığına odaklanması gerektiğini belirtti.