Türkiye'nin Kritik Doğal Gaz Anlaşmasında Son Gün: İran Gazı Akmaya Devam Edecek mi?

Türkiye ile İran arasında 2001 yılında uygulamaya giren ve 25 yıldır devam eden doğal gaz alım satım anlaşmasının süresi 30 Temmuz'da sona eriyor. Bu anlaşma kapsamında Türkiye, İran'dan boru hattı üzerinden yılda yaklaşık 9-10 milyar metreküp doğal gaz ithal ediyor.

Anlaşmanın akıbeti, 30 Temmuz sabahı saat 08.30 itibarıyla gaz akışının devam edip etmeyeceğiyle netleşecek. Eğer gaz akışı durursa sözleşme sona ermiş olacak; akış devam ederse anlaşmanın süresinin uzatıldığı anlaşılacak. Anlaşmanın yapıldığı dönemde BOTAŞ'ta görevli üst düzey kaynaklar, tarafların belirli bir süre önce 'Bu anlaşmayı uzatmıyoruz' dememesi halinde sözleşmenin otomatik olarak 5 yıl daha uzayacağını belirtiyor. Ancak, tarafların 2020 yılında bu yönde bir süreci işletip işletmediği bilinmiyor.

Türkiye'nin Doğal Gaz İhtiyacı ve İthalat Yapısı

Türkiye, sanayide ve şehirlerin ısınmasında yoğun bir doğal gaz tüketimine sahip. Ülkenin yıllık doğal gaz tüketimi 55-60 milyar metreküp düzeyinde seyrediyor. Bu ihtiyacın önemli bir bölümü boru hatları ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) yoluyla ithalatla karşılanıyor.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) 2025 yılı doğal gaz piyasası raporuna göre, geçen yıl Türkiye 58,4 milyar metreküp doğal gaz ithal etti. Bu miktar, bir önceki yıla kıyasla yüzde 11,73'lük bir artışı temsil ediyor. Geçen yıl ithalatın yüzde 36,27'lik payıyla en büyük tedarikçi Rusya olurken, İran 7,7 milyar metreküp ithalat ve yüzde 13,2 payla dördüncü sırada yer aldı. Azerbaycan ikinci, ABD ise üçüncü en büyük tedarikçi konumundaydı. Ayrıca, geçen yıl 17 milyar metreküp LNG ithalatı gerçekleştirildi ve bu miktar toplam ithalatın yüzde 29,30'una denk geldi.

Anlaşmanın Geleceği ve Beklentiler

Türkiye'nin en önemli doğal gaz tedarikçilerinden biri olan İran ile yapılan bu kritik anlaşmanın otomatik uzatma maddesi, süresinin sona ermesi durumunda bile belirsizliği koruyor. Eğer taraflar, anlaşmayı sonlandırma niyetlerini belirli bir süre öncesinden bildirmemişlerse, sözleşme kendiliğinden 5 yıl daha yürürlükte kalacak. Bu durum, 30 Temmuz sabahı yapılacak gaz akışı kontrolünü daha da önemli hale getiriyor.

Enerji piyasası uzmanları ve sektör temsilcileri, Türkiye'nin enerji arz güvenliği açısından hayati öneme sahip bu anlaşmanın akıbetini yakından takip ediyor. Sabah saatlerinde yapılacak gözlem, Türkiye'nin doğal gaz ithalat stratejileri ve enerji piyasası için yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.