Avrupa Birliği'nde akaryakıt fiyatları, son aylarda Orta Doğu'daki artan gerilimler ve arz sıkıntıları nedeniyle önemli ölçüde yükseldi. Özellikle dizel fiyatları benzin fiyatlarını geride bırakarak rekor artışlar kaydetti.
AB'de akaryakıt fiyatları, şubat ayından eylül ayına kadar geçen sürede ciddi artışlar gösterdi. Avrupa Komisyonu'nun verilerine göre, 23 Şubat'ta litre başına 1,64 euro olan benzin fiyatı, 7 Eylül'e gelindiğinde yüzde 24 yükselişle 2,04 euroya çıktı. Aynı dönemde dizel fiyatı ise daha hızlı bir artış sergileyerek 1,59 eurodan yüzde 33 yükselişle 2,11 euroya ulaştı.
Fiyat Artışlarının Temel Nedenleri
Akaryakıt fiyatlarındaki bu sert yükselişin ardında birden fazla faktör yatıyor. Orta Doğu'daki çatışmaların şiddetlenmesi, petrol üretim tesisleri ve enerji altyapısına yönelik saldırı risklerini artırırken, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan taşımacılıkta belirsizlikler yarattı. Bu durum, eylül ayında Brent petrolün varil fiyatının 100 doların üzerine çıkmasına neden oldu ve bu hareketlilik Avrupa'daki akaryakıt pompa fiyatlarına doğrudan yansıdı.
Özellikle Avrupa dizel piyasasında yaşanan arz koşullarının sıkılaşması, dizel fiyatlarının benzin fiyatlarına göre daha hızlı artmasında önemli rol oynadı. Bu durum, dizelin stratejik önemi ve mevsimsel talebiyle birleşince fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı.
Ülke Bazında Rekor Artışlar
Üye ülkeler bazında incelendiğinde, benzin fiyatlarındaki en yüksek artışlar Danimarka ve Finlandiya'da kaydedildi. Danimarka'da benzinin litre fiyatı, yaklaşık yüzde 36 artışla 1,94 eurodan 2,63 euroya yükselirken, Finlandiya'da da benzer bir oranla yüzde 36 artışla 1,71 eurodan 2,32 euroya çıktı. Bu ülkeleri yüzde 32 artışla Çekya ve Polonya, yüzde 29 artışla Litvanya takip etti.
Dizel fiyatlarında ise rekor artış Bulgaristan'da yaşandı. Ülkede dizelin litre fiyatı yüzde 47 artışla 1,23 eurodan 1,81 euroya yükseldi. Bulgaristan'ı sırasıyla yüzde 44 artışla Çekya, yüzde 42 artışla Finlandiya, yüzde 39 artışla Polonya ve yüzde 38 artışla Belçika izledi. Böylece Çekya, Finlandiya ve Polonya, hem benzin hem de dizelde en sert fiyat artışı yaşayan ilk beş ülke arasında yer aldı.
Geleceğe Yönelik Beklentiler
Ülkeler arasındaki fiyat farklılıklarında vergi oranları, ulusal para birimlerindeki dalgalanmalar, rafineri ve akaryakıt tedarik yapıları ile yerel piyasa koşulları gibi birçok faktör etkili oluyor. Avrupa Komisyonu, mevcut durumda AB'de petrol arz güvenliği açısından acil bir sorun bulunmadığını belirtse de, Orta Doğu'daki çatışmanın seyrinin gelecek haftalarda ve aylarda piyasaları daha da sıkılaştırabileceği konusunda uyarıda bulundu.