Bosna Savaşı'nda soykırım ve insanlığa karşı suçlardan müebbet hapse mahkum edilen 'Bosna Kasabı' Ratko Mladiç, 83 yaşında hayatını kaybetti. Mladiç, Saraybosna Kuşatması ve Srebrenitsa katliamındaki rolüyle biliniyordu.
Bosna Savaşı'nın en kanlı sayfalarından birinin mimarı olarak bilinen ve 'Bosna Kasabı' lakabıyla anılan eski Sırp komutan Ratko Mladiç, 83 yaşında hayatını kaybetti. Soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş yasa ile geleneklerinin ihlali nedeniyle müebbet hapse mahkum edilen Mladiç'in ölümü, 1992-1995 yılları arasında yaşanan acıların sorumlularından birinin kapanışı oldu.
Mladiç'in Askeri Kariyeri ve İşlediği Suçlar
12 Mart 1942'de Bosna Hersek'in Kalinovik bölgesinde dünyaya gelen Ratko Mladiç, askeri kariyerine Yugoslavya ordusunda başladı. 1992 yılında Bosna Sırp Ordusu'nun komutanlığına getirilen Mladiç, Bosna Savaşı boyunca birliklerin başında önemli bir askeri figür olarak yer aldı. Saraybosna Kuşatması, binlerce insanın öldürülmesi, kadınlara yönelik cinsel şiddet, sivillerin zorla yerinden edilmesi, yerleşim yerlerinin işgali ve dini yapıların tahrip edilmesi gibi ağır suçların işlendiği operasyonlarda etkili bir rol oynadı.
Mladiç'in adı özellikle Birleşmiş Milletler tarafından 'güvenli bölge' ilan edilen Srebrenitsa'da yaşanan katliamla özdeşleşti. Bosnalı Sırp güçleri tarafından Srebrenitsa'nın ele geçirilmesi sırasında ordunun komutanı olan Mladiç'in emrindeki birlikler, takip eden günlerde 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuğu katletti. İşgalin ardından birkaç gün içinde 8 bin 372 Boşnak erkek sivil depolar, fabrikalar ve ormanlık alanlarda katledilerek toplu mezarlara gömüldü.
Yakalanışı ve Lahey'deki Yargılanma Süreci
Yıllarca süren firarının ardından Ratko Mladiç, 26 Mayıs 2011'de Sırbistan'da yakalanarak Lahey'e gönderildi. Uluslararası mahkemelerce yürütülen yargılamalar sonucunda 2017 yılında soykırım, insanlığa karşı suçlar ile savaş yasa ve geleneklerinin ihlali kapsamındaki suçlardan müebbet hapse mahkum edildi. Bu karar, 8 Haziran 2021'de görülen temyiz duruşmasında da onandı.
Son olarak, Hollanda'nın Lahey kentindeki Uluslararası Ceza Mahkemeleri Rezidüel Mekanizması (IRMCT), 83 yaşındaki Mladiç'in sağlık sorunları gerekçesiyle serbest bırakılma talebini reddetti. Kararda, Mladiç'in sağlık durumunun yaşına bağlı olarak hassas olduğu ancak istikrarlı seyrettiği belirtilerek, 'Mladiç yaşamının sonuna yaklaşmakta ancak akut terminal bir hastalıktan muzdarip değil.' ifadesi yer aldı. Mahkeme, Mladiç'in Lahey'deki Birleşmiş Milletler tutukevinde ve hastane bölümünde gerekli tıbbi bakımı alabileceğine hükmetti.
Soykırımın İzleri ve Bitmeyen Adalet Arayışı
Srebrenitsa soykırımı, Uluslararası Adalet Divanı tarafından 2007 yılında 'soykırım' olarak tanındı. Ratko Mladiç'in yanı sıra, Bosnalı Sırpların savaş dönemindeki siyasi lideri Radovan Karadzic de Srebrenitsa soykırımı dahil birçok suçtan müebbet hapse çarptırıldı. ICTY'de görülen davalarda Ljubisa Beara ve Vujadin Popovic müebbet hapis cezası alırken, Drago Nikolic 35, Radislav Krstic 35, Radivoje Miletic 19, Ljubomir Borovcanin 17 yıl hapse mahkum edildi.
Aradan geçen 31 yıla rağmen, kurban yakınlarının acıları dinmedi. Yakınlarının cenazelerine hala ulaşamayan aileler, adaletin tam anlamıyla yerini bulmadığını düşünerek, yaşanan vahşetin izlerini taşımaya devam ediyor.