Çin, geleneksel kentsel planlamanın aksine, on yıl süren gizli bir stratejiyle boş bölgelere metro hatları döşeyerek nüfus artışını ve kentleşmeyi teşvik etti. Bu devasa planın finansal yükleri ve güvenlik riskleri de gün yüzüne çıktı.
Çin'in on yıl süren gizli metro planı, geleneksel kentsel planlamanın aksine, boş bölgelerde nüfus artışını ve kentleşmeyi teşvik etmek amacıyla altyapıyı önce inşa etme stratejisini ortaya koydu. Bu sıra dışı yaklaşım, gelecekteki nüfus hareketliliğini öngörerek, henüz yerleşim olmayan alanlara devasa ulaşım ağları kurmayı içeriyordu.
Bu stratejinin en çarpıcı örneklerinden biri, 2015 yılında hizmete açılan Caojiawan metro istasyonu oldu. İstasyon, çevresinde hiçbir yerleşim yeri veya yol olmadan faaliyete geçmiş ve uzun süre yolcusuz kalmıştı. Ancak 2019'da istasyona bağlanan ilk karayollarının inşa edilmesiyle dönüşüm başladı.
2020 ile 2025 yılları arasında istasyon çevresinde konut kompleksleri, okullar ve ticari alanlar hızla kuruldu. Bugün Caojiawan, yoğun nüfuslu bir bölgeye hizmet veren standart bir istasyon haline geldi. Benzer bir planlama modeli, daha önce 'hayalet kent' olarak adlandırılan Xiong'an ve Lanzhou Yeni Bölgesi gibi bölgelerde de başarıyla uygulandı.
Devasa Projenin Finansal Yükü ve Güvenlik Endişeleri
Ancak bu devasa altyapı projeleri beraberinde önemli finansal yükler getirdi. 2025 yılı verilerine göre, Çin'deki 28 metro işletmecisinin toplam borç yükü 4,3 trilyon yuana, yani yaklaşık 640 milyar dolara ulaştı. Bu hatların birçoğu, günlük bazda zarar açıklamaya devam ediyor.
Hızlı inşaat süreçleri, mühendislik kusurlarını da beraberinde getirdi ve yapısal güvenlik endişelerini artırdı. 2021 yılında Zhengzhou metrosunda yaşanan ölümcül sel felaketi, hızlı altyapı projelerinin güvenliği konusunu ulusal gündeme taşıdı.
Hükümetten Kısıtlamalar ve Yeni Kriterler
Çin hükümeti, bu risklere karşı önlem olarak 2018 yılında önemli adımlar attı. Nüfusu 3 milyonun altındaki şehirlerde metro projelerine kısıtlamalar getirildi ve yeni hat onaylama kriterleri ciddi şekilde sıkılaştırıldı. Bu, gelecekteki altyapı yatırımlarında daha temkinli bir yaklaşım sergileneceğinin işareti oldu.