Doç. Dr. Ali Bestami Kepekçi, savaşların uzun vadeli ekonomik faturalarını gözler önüne serdi. Dünya Bankası raporuna göre, çatışmalar bir ülkenin kalkınmasını ortalama 35 yıl geriye götürüyor.
Doç. Dr. Ali Bestami Kepekçi, savaşların bir ülkenin sadece mevcut zenginliğini yok etmekle kalmayıp, aynı zamanda gelecekteki kalkınmasını da çaldığını vurguladı. Dünya Bankası'nın Nisan 2026 tarihli Middle East, North Africa, Afghanistan & Pakistan Economic Update raporu, savaşların bir ülkeden ortalama 35 yıl çaldığını ortaya koyuyor.
Raporda Cezayir, Batı Şeria ve Gazze, Irak, Yemen ve Suriye'deki büyük çatışmaların ekonomik sonuçları incelendi. Yapılan karşı-olgusal hesaplamalara göre, bu büyük çatışmalar yaşanmasaydı etkilenen ülkelerde kişi başına gelir yedi yıl sonunda ortalama yüzde 45 daha yüksek olabilirdi.
Savaşın ekonomik etkisi, silahlar sustuğunda sona ermiyor. İncelenen çatışmalarda, savaşın başlamasından sonraki ilk yılda kişi başına gelir çatışma öncesine göre ortalama yüzde 12 geriliyor. Yedi yıl sonra bile kişi başına gelir çatışma öncesindeki seviyenin yüzde 24 altında kalıyor.
Suriye, bu durumun en ağır örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Rapordaki hesaplamaya göre, 2011'de başlayan iç savaş yaşanmasaydı, Suriye'de kişi başına gelir yedi yıl sonra gerçekleşen seviyenin yaklaşık iki katına ulaşabilirdi. Yemen'deki tablo ise daha da ağır; kriz yaşanmasaydı kişi başına gelirin incelenen dönemin sonunda gerçekleşen seviyenin üç katına kadar çıkabileceği hesaplanıyor.
Bu rakamlar yalnızca millî gelir istatistiği olarak okunmamalıdır. Savaş, bir ülkenin yıllar içerisinde oluşturduğu insan sermayesini ve üretim kapasitesini eritir. Dolayısıyla savaş, sadece mevcut zenginliği yok etmekle kalmaz; henüz üretilmemiş gelecekteki zenginliği de ortadan kaldırır.
Ekonomik kalkınmanın temelinde birikim yatar; bugün kurulan fabrika yarın üretir, bugün yetiştirilen mühendis yıllarca katma değer oluşturur. Dünya Bankası raporunun kullandığı ifadeyle, çatışma adeta “kalkınmanın tersine çevrilmesidir” ve nesiller boyunca inşa edilenler haftalar içerisinde ortadan kalkabilir. Üstelik bu mesele sadece savaşan ülkelerle sınırlı değildir.
Türkiye açısından meselenin en önemli taraflarından biri, Ortadoğu'daki savaşları binlerce kilometre uzaktan seyreden bir ülke olmamasıdır. Komşu ülkelerin istikrarı veya istikrarsızlığı, Türkiye'nin ekonomik geleceğinden bağımsız düşünülemez. Komşularımızda üretim durduğunda ticaretimiz etkilenir, bölgedeki ulaşım koridorları güvenliğini kaybettiğinde ise ihracatçımızın maliyeti yükselir. Enerji piyasalarındaki gerilim de Türkiye'yi doğrudan etkiler.
F-35 savaş uçağı, Lockheed Martin'in geliştirdiği yeni bir yaklaşımla, gelecekte düşman hedeflerine saldırmanın ötesinde, füze tehditlerini tespit eden ve takip eden bir hava komuta unsuru olarak görev yapacak. Bu stratejik değişim, uçağın rolünü klasik savaş uçağı tanımının çok ötesine taşıyor.
Yemen'deki İran destekli Husiler, 4 Ekim 2026 tarihinde Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da bulunan ulusal petrol şirketi Aramco'yu balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef aldıklarını duyurdu. Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, saldırı sonrası hedef alınan yerlerde yangın çıktığını iddia etti.
İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Hula beldesinde bir özel okulu yerleştirdiği patlayıcılarla yıktı. Bu saldırı, bölgede devam eden gerilimi ve ateşkes ihlallerini bir kez daha gözler önüne serdi.