Uluslararası Para Fonu (IMF), Orta Doğu'daki savaşın küresel büyümeyi zayıflattığını ve enflasyonu yeniden yukarı ittiğini bildirdi. Petrol piyasasının şoku başlangıçta absorbe etmesine rağmen, piyasadaki tamponların büyük ölçüde tükendiği vurgulandı.
Uluslararası Para Fonu (IMF), Orta Doğu'daki savaşın küresel petrol piyasasında son yılların en büyük aksamasına yol açtığını ancak düşen talep, artan üretim ve stokların kullanılması gibi faktörlerle petrol fiyatlarında daha büyük bir sıçrama yaşanmadığını açıkladı. IMF ekonomistleri Jean-Marc Natal ve Azim Sadikov tarafından kaleme alınan "Petrol piyasası savaş şokunu absorbe etti ancak tamponlar azalıyor" başlıklı blog yazısında, savaşın başlamasının ardından ham petrol fiyatlarının varil başına 90 ila 100 dolar aralığında dengelendiği belirtildi.
Bu fiyat seviyesinin pek çok beklentiden daha düşük olduğu vurgulanırken, piyasadaki ilk şokun etkisini hafifleten çeşitli faktörlerin bulunduğu ancak bu "tamponların" büyük bölümünün artık tükenmiş durumda olduğu uyarısı yapıldı.
Petrol Piyasasının Direnci ve Tükenen Tamponlar
Mayıs ayı sonu itibarıyla normal küresel tüketimin yaklaşık 10 günlük miktarına eşdeğer olan 1,1 milyar varilden fazla ham petrolün piyasaya ulaşmadığı kaydedildi. Bu arz kesintisinin, 1973 petrol krizi, İran-Irak Savaşı ve Körfez Savaşı dönemlerinde görülen arz açıklarını aştığı belirtildi. Buna rağmen, daha düşük talep, daha yüksek üretim ve stratejik stokların kullanılmasının fiyatlarda daha büyük bir sıçramayı önlediği ifade edildi.
Ancak, küresel ekonominin daha fazla zarar görmesini engellemek için arzın hızla toparlanmasının büyük önem taşıdığı, zira petrol piyasasının manevra alanının ve yedek kapasitesinin hızla azaldığı vurgulandı.
Hürmüz Boğazı ve Uzun Vadeli Endişeler
Dünyanın en kritik petrol geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün ne zaman etkin şekilde yeniden sağlanacağının ve nakliye faaliyetleri, sigorta hizmetleri ile piyasa aktörlerinin güveninin ne hızda toparlanacağının belirsizliğini koruduğu belirtildi. Sektör tahminleri, su yolunun tamamen yeniden açılmasının ardından petrol akışının önemli bölümünün yeniden başlamasının 2 ila 3 ayı bulabileceğini gösteriyor.
Uzun vadeli bir diğer endişe ise uzun süreli üretim durmalarının, özellikle kuyuların yeniden faaliyete geçirilmesi için finansmanın sınırlı olduğu yerlerde kalıcı üretim kayıplarına yol açabilme potansiyeli olarak öne çıktı. Bu durum, küresel petrol arzı için kalıcı bir risk oluşturuyor.
Küresel Ekonomiye Yansımalar
IMF, Orta Doğu'daki savaşın küresel büyümeyi zayıflattığını ve enflasyonu yeniden yukarı ittiğini net bir şekilde ifade etti. Enerji piyasalarının ilk şoku absorbe etme yeteneğinin artık sınırlı olduğu ve Hürmüz Boğazı'nda gerilimlerin yeniden alevlenmesi durumunda yedek kapasitenin yetersiz kalabileceği konusunda uyarılar yapıldı. Bu durum, dünya ekonomisi için yakın gelecekte ciddi riskler barındırıyor.