İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD'ye Hürmüz Boğazı'nı bir hafta içinde açma ve kalıcı bir anlaşma için müzakereleri başlatma teklifi sundu. Ancak Beyaz Saray, teklifi reddederek daha kapsamlı bir anlaşma talep ediyor.
İran, arabulucular aracılığıyla ABD'ye stratejik Hürmüz Boğazı'nın yedi gün içinde yeniden açılmasını sağlayacak bir plan sundu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu teklifi Perşembe günü New York'ta BM Genel Kurulu toplantısı kapsamında gazeteciler ve akademisyenlerle bir araya geldiği sırada duyurdu. Teklif, iki ülke arasında nihai bir anlaşma için müzakerelerin yeniden başlamasını hedefliyor.
İranlı yetkililer, sunulan planın temelini haziran ayında ABD ile imzalanan bir mutabakat zaptının oluşturduğunu belirtti. Bu mutabakat, nisan ayında başlayan ateşkesi 60 gün uzatmıştı. Anlaşmaya göre, ABD'nin İran petrol ihracatı için muafiyetler sağlaması, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi taşımacılığının kademeli olarak savaş öncesi seviyelere dönmesi ve İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonlarını derhal durdurması öngörülüyordu. Ayrıca İran ve Umman, boğazdaki deniz trafiğinin gelecekteki yönetimini birlikte belirleyecekti.
ABD'nin Yanıtı ve Kapsamlı Anlaşma Talebi
Ancak haziran ayındaki mutabakat zaptı, temmuz ayı başlarında İran'ın boğazdan izinsiz rota kullandığını iddia ettiği gemilere ateş açmasıyla çöktü. Trump yönetimi, söz konusu mutabakata geri dönmeyeceğini net bir şekilde ifade etti. Beyaz Saray, sadece Hürmüz Boğazı'nı değil, Tahran'ın nükleer programını da kapsayacak daha kapsamlı bir anlaşma için baskı yapıyor.
Bakan Arakçi, Tahran'ın yeni teklifine dayalı bir anlaşmaya varmak için "acele etmediğini" vurguladı. Arakçi, planın çok net olduğunu ve kabul edildiği an ertesi günden itibaren takvimin işlemeye başlayarak yedi gün sonra boğazın açılacağını belirtti. Ayrıca, anlaşmanın ABD'deki ara seçimlerden önce yapılmasının daha iyi olacağını düşündüğünü, ancak zamanlamanın ABD yönetimine kaldığını ekledi.
Arabuluculuk ve Bölgesel Dinamikler
Bir Beyaz Saray yetkilisi, İran'ın teklifi hakkında doğrudan yorum yapmaktan kaçınırken, ABD ile İran arasında arabulucular aracılığıyla "olumlu ve yapıcı görüşmeler yürütüldüğünü" dile getirdi. Bu açıklama, taraflar arasındaki dolaylı temasların devam ettiğini gösteriyor.
Aynı yetkili, Financial Times'a yaptığı açıklamada, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü elinde bulundurarak çok güçlü bir konumda olduğunu belirtti. Yetkili, "Dün gece yaklaşık 22 milyon varil petrol Boğaz’dan çıktı" ifadesini kullanarak ABD'nin acele etme ihtiyacı olmadığını vurguladı. Bu durum, bölgedeki enerji akışının ve jeopolitik dengelerin önemini bir kez daha ortaya koydu.