ABD tahvil getirilerindeki keskin yükseliş, küresel çapta ucuz para döneminin sona erdiğini gösteriyor. Bu durum, artan borçlanma maliyetleriyle devletlerden şirketlere, tüketicilere kadar herkesi etkileyecek.
Küresel ekonomide bir dönemin sonuna gelindi: ucuz para dönemi. Son on gün içinde ABD'de 10 yıllık Hazine tahvili getirisi yüzde 4,64'ten yüzde 4,8'e yükselirken, 30 yıllık tahvil getirisi de hafta içinde 2008'den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bu keskin yükseliş, piyasalarda yeni bir maliyet dengesinin habercisi olarak yorumlanıyor.
Yatırımcılar, ABD'nin mali görünümünü yeniden fiyatlamaya başladı. Capital Economics Başekonomisti Neil Shearing, Washington'ın borç sorununa yaklaşımını 'Bir plan yok' sözleriyle değerlendiriyor. Piyasalar, ABD'nin bütçe açığının önümüzdeki dönemde GSYH'nin yüzde 6'sı seviyesinde kalacağını öngörerek kamu borcuna ilişkin endişeleri artırıyor.
Tahvil piyasasındaki bu satış dalgasının ardında sadece kamu borcu endişeleri bulunmuyor. ABD-İran çatışmalarının yeniden başlamasının ardından petrol fiyatlarının 90 doların üzerine çıkması, enflasyonun yeniden hızlanabileceği kaygılarını güçlendiriyor. Bu durum, merkez bankalarının faiz artırmak zorunda kalabileceği beklentisini pekiştirerek tahvil getirilerini daha da yukarı itiyor.
Borçlanma yarışına teknoloji şirketleri de katılıyor. Yapay zeka veri merkezlerini finanse eden beş büyük teknoloji şirketinin bu yılki tahvil ihracı 135 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, 2020-2024 dönemindeki yıllık ortalama 35 milyar dolarlık ihracın oldukça üzerinde bir artışı temsil ediyor.
Tahvil getirilerinin kalıcı olarak yüksek seyretmesi, devletlerin faiz giderlerini artırırken, şirketlerin yatırım maliyetlerini ve tüketicilerin kredi faizlerini de yukarı çekiyor. Örneğin, İngiltere'de kamu harcamalarındaki her 12 sterlinden 1'i şimdiden borç faizine gidiyor. Avustralya'da ise tahvil getirileri 15 yılın zirvesine çıkmış durumda.
Gelişmekte olan ülkeler için risk daha da büyük. Borçlarını yüzde 1-2 daha yüksek faizle çevirmek zorunda kalan bu ülkelerin sağlık, eğitim ve iklim yatırımlarına ayırabileceği kaynakların azalması bekleniyor. Bu durum, küresel kalkınma hedefleri açısından ciddi endişeler yaratıyor.
Tahvil piyasalarındaki satış dalgası haftanın sonunda biraz hafiflese de, getiriler üç ay öncesinin belirgin üzerinde kalmaya devam ediyor. Bu nedenle piyasadaki asıl soru, son yüksekliğin geçici bir dalgalanma mı yoksa küresel ekonominin daha yüksek borçlanma maliyetlerine geçişinin başlangıcı mı olduğu yönünde.
Küresel yatırımcılar, Japonya ve Güney Kore'deki yapay zeka piyasalarındaki yoğunluğun ardından rotayı Çin hisselerine çevirdi. Özellikle Çin'in teknoloji sektörüne ve yapay zeka ekosistemine yönelik türev ürünlerde önemli bir talep artışı gözlemleniyor.
Çinli otomotiv üreticisi Ultrand, T08 Pick-Up ve kamyonet modelleriyle Türkiye pazarına iddialı bir giriş yapıyor. 1 Eylül'de satışa sunulacak T08, güçlü motor ve arazi yetenekleriyle dikkat çekiyor.
Yeni evli bir gelinin düğün sonrası kaynanasından aldığı, altınların talep edildiği mesaj sosyal medyada gündem oldu ve büyük şaşkınlık yarattı.