Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) uyarılarıyla küresel gıda güvenliği alarm verirken, enerji darboğazları ve lojistik sorunlar, gübre fiyatlarını rekor seviyelere taşıyarak gıda enflasyonunu tetikliyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), bölgelerdeki tanker trafiğindeki yüzde 90'lık düşüşün küresel gıda güvenliği için 'sistematik bir şok' oluşturduğu uyarısında bulundu. Enerji arzındaki darboğazlar ve lojistik blokajlar, gübre tesislerini üretim durdurmaya zorlarken, aşırı artan maliyetler dünya genelinde yeni ve daha şiddetli bir gıda enflasyonu dalgasını tetiklemekte.
Gübre fiyatları, üretim maliyetlerinin yüzde 80 ila yüzde 90'ını oluşturan doğal gaz fiyatlarına doğrudan bağımlı seyrediyor. Çatışma dönemlerinde artan enerji maliyetleri, tarımsal verimlilik ve gıda arz güvenliği üzerinde ciddi riskler oluşturuyor. Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar ve Katar'daki enerji altyapısına yönelik saldırılar, üretim sürecinde yoğun doğal gaz kullanan gübre sanayisini doğrudan etkiledi.
Körfez Bölgesi'nde doğal gaz tedarik zincininde yaşanan bozulma, ham madde erişimini kısıtlarken, tesisleri operasyonel değişikliklere zorladı. Katar'ın devlet enerji şirketi QatarEnergy, LNG tesislerindeki gelişmelere bağlı olarak gaz üretimini durdurdu ve küresel ihtiyacın yüzde 14'ünü karşılayan bir üre tesisinde üretimi askıya aldığını açıkladı. Bu kesinti domino etkisi yaratarak Hindistan'da 3, Bangladeş'te ise 4 stratejik gübre fabrikasında üretimin durmasına neden oldu.
Emtia piyasaları, bozulan arz-talep dengesine fiyat artışlarıyla karşılık verdi. 27 Şubat'ta ton başına 482 dolar seviyesinde olan Orta Doğu çıkışlı üre fiyatları, mart sonu itibarıyla yaklaşık yüzde 56 artışla 750 dolara ulaştı. Analistler, krizin sürmesi halinde azotlu gübre fiyatlarının mevcut seviyelerin iki katına çıkabileceği, fosfat fiyatlarının ise yüzde 50'den fazla artabileceği konusunda uyarıyor. Bu tablo, halihazırda yüksek girdi maliyetleriyle boğuşan küresel tarım sektörü için 'yönetilemez' bir mali yük anlamına geliyor.
Küresel gübre tedarik zincirinin merkez üssü konumundaki Orta Doğu'da kriz derinleşiyor. Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kısıtlamalarının, küresel gübre tedarik zincirinde toplamda yüzde 33'lük bir daralmaya yol açtığı tahmin ediliyor. Bölgeden yapılan yıllık 22 milyon tonluk üre ihracatı durma noktasına gelirken, küresel üre arzının yaklaşık yüzde 46'sının doğrudan Körfez Bölgesi'nden sağlanması mevcut riskleri artırıyor.
Toplam gübre arzının yüzde 20'sinin Körfez menşeli olması ve Hürmüz Boğazı üzerinden dağıtılması, bu geçit noktasındaki tıkanıklığın küresel ticaretin üçte birini işlevsiz bırakma potansiyelini ortaya koyuyor.
İngiltere'nin köklü seramik markası Denby, 217 yıllık tarihinde mali sorunlar nedeniyle tüm mağazalarını kapatma kararı aldı. Marka, kalan stoklarını eritmek için yüzde 70'e varan büyük indirimlerle tasfiye satışlarına başladı.
New York borsası, Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endekslerinin liderliğinde güne yükselişle başladı. ABD-İran arasındaki ekonomik yaptırım gerilimi ve küresel ticaret endişeleri devam ederken, teknoloji hisselerinde gözle görülür bir toparlanma yaşandı.
Ekonomist Tuna Kaya, küresel borç stokunun 350 trilyon dolara ulaşmasıyla altın fiyatlarındaki yükselişin devam edeceğini belirtti. Merkez bankaları ve yatırımcıların gizli altın alımlarına dikkat çekti.