Türkiye'nin zengin maden kaynaklarına rağmen, çıkarılan cevherlerin yurt içinde yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülememesi ve ham ihraç edilip işlenmiş olarak ithal edilmesi Meclis'te tartışma konusu oldu.
Türkiye'nin zengin mineral kaynaklarına ve stratejik maden rezervlerine sahip olmasına karşın, çıkarılan cevherlerin önemli bir bölümünün yurt içinde yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülememesi, madencilik sektöründeki 'ham ihraç, işlenmiş ithal' dengesizliğini Meclis gündemine taşıdı. Milletvekilleri, bu durumun ülkenin ekonomik potansiyelini nasıl etkilediğini sorguluyor.
Bu çarpıcı duruma örnek olarak, çinko cevherlerinin konsantre halde ihraç edilirken, iç piyasanın saf çinko ihtiyacının büyük ölçüde ithalatla karşılandığı belirtildi. Özellikle Türkiye'nin tek çinko izabe tesisi olan İNKUR'un özelleştirme sonrası üretiminin durması, bu alandaki stratejik yetkinlik kaybını gözler önüne serdi.
Kritik Madenlerde Katma Değer Kaybı
Benzer bir tablo, krom madeninde de yaşanıyor; krom ham veya konsantre olarak ihraç edilirken, paslanmaz çelik gibi yüksek katma değerli ürünler yüksek bedellerle ithal ediliyor. Bakır ve nikel gibi kritik metallerde ise izabe, rafinasyon ve batarya kimyasalı üretim altyapısının yetersizliği dikkat çekiyor, bu da Türkiye'nin bu metallerden tam anlamıyla faydalanamadığını gösteriyor.
Bakanlığa Yöneltilen Stratejik Sorular
Milletvekilleri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar'a, Türkiye'de çinko, krom, bakır, nikel ve boksit gibi stratejik madenlerin neden yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülemediğini sordu. Ayrıca, ülkede faal, yarı faal veya tamamen durmuş durumda kaç maden işleme, izabe ve rafinasyon tesisi bulunduğuna dair bilgi talep edildi.
Madelerin ham veya konsantre halde ihraç edilmesinin Türkiye'ye yıllık tahmini katma değer kaybını ve bunun cari açığa etkisini de gündeme getiren milletvekilleri, cevherin yurt içinde işlenmesini zorunlu kılacak bir mevzuat çalışması olup olmadığını öğrenmek istedi.
Son olarak, elektrikli araç bataryaları, savunma sanayii ve ileri teknoloji üretimi için gerekli kritik madenlerin Türkiye'de ürüne dönüştürülmesini sağlayacak ulusal bir 'Entegre Metalurji ve İzabe Tesisleri Strateji Planı'nın bulunup bulunmadığı ve varsa yatırım takviminin ne zaman hayata geçirileceği soruları da Bakan Bayraktar'a yöneltildi.