Ekonomist Mahfi Eğilmez, son dönemde gündemde olan fon krizini farklı açılardan ele alarak, finansal piyasalardaki risk algısı ve denetim mekanizmasının önemine vurgu yaptı. Kobra ve devekuşu etkisi gibi metaforlarla krizin derinliklerini anlattı.
Ekonomist Mahfi Eğilmez, son dönemde finans piyasalarında yaşanan fon krizini, Yunan mitolojisinden Babil Kulesi'ne, kobra ve devekuşu etkisi gibi metaforlara uzanan geniş bir perspektifle değerlendirdi. Eğilmez, finansal piyasalardaki risklerin zaman içinde nasıl görünmez hale gelebildiğini açıklarken, fon krizinin tüm nedenlerinin henüz ortaya çıkmadığını ve özellikle denetim mekanizmasının önemini vurguladı.
Eğilmez, denetimin yetersiz olup olmadığını ya da denetim sorunları ortaya çıktığı halde bu sorunların üzerine zamanında gidilip gidilmediğini sorguladı. Yunan mitolojisindeki İkarus örneğini kullanarak, finansal piyasalarda yüksek getirilerin yatırımcıların risk algısını değiştirebileceğini, piyasalar yükseldikçe daha fazla risk almanın normalleşebileceğini belirtti. Denetim mekanizmasına duyulan güvenin bu süreci etkileyebileceğini ve asıl tehlikenin risk almak değil, alınan riskin artık risk olarak görülmemesi olduğunu vurguladı.
Eğilmez, fon krizinin etkilerini anlatırken Pandora'nın kutusu metaforuna başvurdu. Finansal piyasaların birbirine bağlı yapısına dikkat çekerek, bir fonda ortaya çıkan sorunun yalnızca o fonla sınırlı kalmayabileceğini ifade etti. Güven kaybının diğer fonlara ve piyasanın geneline yayılabileceğini belirten Eğilmez, finansal krizlerde kaybedilenin sadece para olmadığını dile getirdi. Pandora'nın kutusunda geriye umudun kaldığını ancak finansal piyasalarda umudun tek başına bir risk yönetimi stratejisi olmadığını ekledi.
Finansal sistemin giderek karmaşıklaşmasını Babil Kulesi örneği üzerinden değerlendiren Eğilmez, fonların içerisine farklı fonlar, borçlanmalar, türev ürünler ve çeşitli finansal araçlar eklendikçe risklerin takibinin zorlaşabileceğini belirtti. Yatırımcı, denetçi, derecelendirme kuruluşu ve fon yöneticisinin aynı yapıyı incelemesine rağmen farklı riskler görebileceğini kaydetti. Asıl tehlikenin, herkesin kendi açısından doğru bir değerlendirme yaparken bütünün taşıdığı riski gözden kaçırması olduğunu ifade etti.
Eğilmez'in yazısındaki bir diğer dikkat çekici örnek ise kobra etkisi oldu. Delhi'de kobra sayısını azaltmak amacıyla ölü kobra getirene ödül verilmesi uygulamasının, insanların ödül kazanmak için kobra yetiştirmeye başlamasına neden olduğunu anlattı. Bu durum, bir sorunu çözmek için alınan önlemlerin beklenmedik ve ters tepen sonuçlar doğurabileceği riskine işaret etti.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) eylül ayı enflasyon verilerini açıklamasının ardından, ekim ayında kira sözleşmesi yenileyecek olanlar için uygulanacak azami zam oranı yüzde 31,49 olarak belirlendi. Bu oran, ev sahiplerinin yasal olarak uygulayabileceği en yüksek artışı temsil ediyor.
Avrupa, ekonominin çarklarını döndüren yakıt tedarikinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle alarm durumuna geçti. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) ve G7 ülkelerinin stratejik petrol rezervlerini açma kararıyla piyasaya önemli miktarda petrol arz edildi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, iki ayrı devlet tahvili ihalesiyle piyasalardan toplam 100 milyar 840,4 milyon lira borçlandı. Bu borçlanma, kamu finansman stratejisinin önemli bir adımını oluştururken, faiz oranları da dikkat çekti.