Nepal-Tibet sınırında yaşanan yıkıcı sel felaketinin ardından bilim insanları, eriyen buzullar ve istikrarsız dağ yamaçları nedeniyle benzer afetlerin artabileceği konusunda uyardı. Dünya genelinde 15 milyon kişinin buzul gölü taşkınları gibi risklerle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.
Nepal-Tibet sınırında yakın zamanda yaşanan yıkıcı sel felaketinin ardından bilim insanlarından kritik bir uyarı geldi. Uzmanlar, eriyen buzullar ve istikrarsız dağ yamaçları nedeniyle benzer afetlerin gelecekte daha sık yaşanabileceğini belirtirken, dünya genelinde yaklaşık 15 milyon kişinin bu tür taşkınların doğrudan risk alanlarında yaşadığını açıkladı.
Araştırmalar, en yüksek tehlikenin Himalayalar, Karakurum ve Hindukuş'u kapsayan Asya'nın yüksek dağ kuşağında yoğunlaştığını gösteriyor. Buzul gölü taşkınlarından tehdit altında bulunan nüfusun yarısından fazlasının Hindistan, Pakistan, Peru ve Çin'de yaşadığı belirlendi. Hindistan'da yaklaşık 3 milyon, Pakistan'da ise 2 milyon kişinin bu riskle karşı karşıya olduğu vurgulandı.
Küresel Tehdidin Boyutları ve Artan Riskler
Bilim insanları, Kuzey Amerika'da Kanada ve Pasifik Kuzeybatısı'nın, Avrupa'da Alpler'in ve Güney Amerika'da ise And Dağları'nın dikkatle izlenmesi gereken bölgeler arasında yer aldığını ifade etti. Verilere göre, And Dağları'ndaki buzul göllerinin sayısı 1990'dan bu yana yüzde 93 oranında artış gösterirken, Dağlık Asya'da bu artış yüzde 37 seviyesinde kaydedildi.
Nepal Felaketinin Anatomisi: Buzul Çökmesi Tetikledi
Uzmanların ilk analizlerine göre, Nepal'deki son felaket Langtang-Lirung Dağı'nda meydana gelen bir kaya kopmasıyla başladı. Bu kopma, bir buzul çökmesini tetikleyerek buz, kaya, su ve tortu kütlesinin yamaçtan aşağı inmesine neden oldu. Bu kütle, Lhende Khola Nehri'nin önünü geçici olarak kapattı ve oluşan doğal setin yıkılmasıyla büyük miktarda su vadiye akarak yıkıcı sele yol açtı.
İlk haberlerde olayın deprem kaynaklı olabileceği iddia edilse de, sonraki veriler ana nedenin kaya kopması ve buna bağlı buzul çökmesi olduğuna işaret etti. Bilim insanları, Nepal'de yaşanan olayın teknik olarak doğrudan bir Buzul Gölü Taşkını (GLOF) olmadığını; ancak benzer süreçlerin aynı kırılgan dağ ortamlarında daha büyük afetlere yol açabileceğini özellikle vurguladı.
İklim Değişikliği ve Hızla Isınan Bölgeler
Leeds Üniversitesi'nden Dr. Jonathan Carrivick, iklim değişikliğinin dağlık bölgeleri ısıtarak donmuş toprakları ve buzulları erittiğini, bu durumun da benzer olayların daha sık ve daha geniş ölçekte görülme ihtimalini artırdığını belirtti. Plymouth Üniversitesi'nden Dr. Matt Westoby ise Yüksek Dağlık Asya'nın dünyanın en hızlı ısınan bölgelerinden biri olduğuna dikkat çekti.