Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı görüşmelerinin ertelenmesi ve Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı boru hattının kapanmasıyla artan endişelerle yükselişte. Bu gelişmeler, enerji piyasalarında hem deniz hem de kara yolu arz güvenliğini tehdit ediyor.
Küresel petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'ndaki kritik diplomasi trafiğinin ertelenmesi ve Suudi Arabistan'ın önemli bir petrol boru hattının kapanmasıyla birlikte yeni bir belirsizlik dönemine girdi. Yeni toplantı tarihi henüz açıklanmazken, bu gelişmeler Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin normalleşmesini sağlayabilecek geçici düzenlemelerin önündeki siyasi engellerin devam ettiğini gösterdi.
Hürmüz Görüşmelerinde Siyasi Engeller
Hürmüz Boğazı'nda ticari gemiler için geçiş modeli ve bölgesel güvenliğin ele alınacağı toplantı, 14 Eylül Pazartesi günü dışişleri bakanları düzeyinde İran, Irak ve Körfez ülkelerinin katılımıyla yapılacaktı. Umman tarafından yürütülen diplomasi trafiği, toplantıya saatler kala sonuç vermeyerek tarafların yeni bir tarih üzerinde anlaşmasını gerektirdi.
Toplantının ertelenmesinin ardında yatan siyasi sorunlar hafta sonunda belirginleşti. Bahreyn, İran ile mevcut ilişkiler nedeniyle görüşmeye katılmayacağını açıkladı. Manama yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın gemilere herhangi bir ayrım, ücret veya özel izin şartı getirilmeden açık tutulmasını savunuyor.
Bu durum, İran ile Umman arasında üzerinde çalışılan yeni yönetim modeli konusunda Körfez ülkeleri arasında tam bir görüş birliği olmadığını ortaya koydu. İran tarafı ise ertelemenin bazı bölge ülkelerinin talebi üzerine gerçekleştiğini belirtti.
Geçici Çözüm Arayışları ve Piyasalar
Umman ile İran'ın Ağustos ayında açıkladığı aşamalı plan, Hürmüz Boğazı'ndaki krizi tamamen çözmek yerine öncelikle ticari gemiler için güvenli bir geçiş düzeni oluşturmayı hedefliyordu. Planın ilk aşamasında ortak bir geçici deniz koridoru açılması ve boğazdaki mayınların temizlenmesi öngörülüyordu.
Daha sonraki aşamada ise kalıcı geçiş güzergahı, gemi trafiği yönetimi, bilgi paylaşımı ve navigasyon güvenliğine ilişkin ortak mekanizmaların oluşturulması planlanıyor. Ancak bu sistemin işleyebilmesi için yalnızca İran ve Umman'ın değil, Körfez'deki diğer ülkelerin de siyasi desteği gerekiyor; Pazartesi günkü toplantı bu nedenle planın bölgesel onay sınavı olarak görülüyordu.
Petrol Arzında Çifte Darbe
Diplomatik girişimin ertelenmesi, enerji piyasası açısından hassas bir döneme denk geldi. Hürmüz Boğazı'ndaki gemi hareketliliği savaş öncesi seviyelerin çok altında seyrederken, Suudi Arabistan'ın Hürmüz'ü devre dışı bırakan Doğu-Batı petrol boru hattı da son saldırıların ardından geçici olarak kapatıldı. Bu nedenle piyasalar, aynı anda hem deniz yolu hem de alternatif kara hattındaki sorunları fiyatlıyor.
Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün 100 doların üzerinde kalması, enerji kaynaklı küresel enflasyon baskısını da artırıyor.