Siyaset Bilimci Demirkent: AKP Halka Yaşatılanı Anayasa Yapıyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) yeni yasama yılı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yeni ve sivil anayasaya dair konuşmasıyla başladı. Bu anayasa tartışması yeni olmamakla birlikte, Erdoğan 2025 yılında 10 hukukçu arkadaşını görevlendirdiğini ve yeni bir anayasa üzerinde çalıştıklarını daha önce açıklamıştı. Siyaset Bilimci Dinçer Demirkent, Erdoğan'ın yeni yasama yılında yaptığı konuşmayı ve Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (AKP) anayasa hesaplarını Nova Bülten için değerlendirdi.

1982 Anayasası ve Tarihsel Değişimler

Demirkent, mevcut 1982 Anayasası'nın bir darbe anayasası olduğunu hatırlatarak yıllar içinde anayasada yapılan değişikliklere dikkat çekti. Demirkent, 1983'te sivil yönetime geçildiğinden itibaren anayasanın yenilenmesine ilişkin tartışmaların sürekli gündemde olduğunu belirtti.

Anayasanın kabulünden sadece 5 yıl sonra, 1987 yılında ilk anayasa değişikliğinin gerçekleştiğini aktaran Demirkent, bu değişikliğin yasaklı siyasetçilerin siyaset yapabilme imkanını sağlayan bir ihtiyaçtan doğduğunu ifade etti. 1995 yılında ise daha kapsamlı değişiklikler yapıldığını, başlangıç bölümündeki kutsal Türk devleti gibi ifadelerin çıkarıldığını ve darbecilerin anayasal tasarımının baskıcı çerçevesini bir nebze yumuşatan düzenlemelerin siyasal sıkışmışlığı açtığını vurguladı.

1999 yılında özelleştirmeleri anayasal güvenceye alan önemli bir değişikliğin de yaşandığını belirten Demirkent, aynı yıl Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin (DGM) varlığı korunsa da sivilleştirildiğini ifade etti. Demirkent'e göre, anayasa değişiklikleri bir yandan yükselen demokratik muhalefetin taleplerine uygun ilerlerken, bir yandan da sermayenin önündeki hukuki engelleri tamamen kaldıran bir hatta ilerledi. Bu ikinci hattın, halkın siyasal kapasitesinin ve eyleme katılma imkanlarının sinsi bir demokratikleşme miti altında boğulması sürecine hakim olduğunu bugün çok daha iyi anladığımızı ekledi. Siyaset Bilimci Stephen Gill'in 1990'lı yıllarda ortaya attığı 'yeni anayasacılık' kavramıyla bu duruma erken bir uyarıda bulunduğunu da hatırlattı.

AKP'nin Anayasa Yaklaşımı: 2007 Dönüm Noktası

Dinçer Demirkent, Murat Sevinç ile beraber Toplum ve Bilim dergisinde kaleme aldıkları 'AKP dönemi anayasacılığı: yaklaşımlar, eleştiriler' başlıklı makalede, AKP anayasacılığının başlangıcını 2007 olarak belirlediklerine dikkat çekti. Demirkent, Abdullah Gül'ün TBMM'de Cumhurbaşkanı seçtirilememesi üzerine işletilen hukuki araçlarla siyasal kampanyanın yarattığı fırsatı Erdoğan'ın çok iyi değerlendirdiğini belirtti.

Erdoğan'ın bu durumu kullanarak Türkiye'nin uzun süredir tartıştığı cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi meselesini halkın önüne getirdiğini ve halkın çoğunlukla bunu kabul ettiğini aktaran Demirkent, bu sistemin ilk olarak 2014'te Erdoğan'a uygulandığını ifade etti. Ayrıca, Erdoğan'ın 2007 yılında da yeni bir anayasa taslağı hazırlattığını ekledi.