Küresel tarım piyasalarında yeni bir fırtına kopuyor; Hürmüz Boğazı'ndaki çatışmalar, Karadeniz'deki gerilimler ve güçlü El Nino beklentisiyle tehlikeli bir dönemeçten geçiliyor. Buğday fiyatları iki yılın zirvesine ulaşırken, soya fasulyesi ve mısırda da önemli yükselişler kaydedildi.
Küresel tarım piyasalarında yeni bir fırtına kopuyor; son yılların en tehlikeli baskısıyla karşı karşıya. Hürmüz Boğazı'nda yeniden tırmanan çatışmalar petrol, navlun ve gübre maliyetlerini yükseltirken, meteoroloji kurumları yıl sonuna doğru çok güçlü bir El Nino olasılığının arttığı uyarısını yapıyor. Aynı zamanda, Karadeniz'de Rusya-Ukrayna arasındaki çatışmalar arz ve lojistik sıkıntıları yaratıyor. Bu faktörlerin eş zamanlı devreye girmesi, tahıl fiyatlarında yalnızca geçici bir sıçrama değil, daha kalıcı bir gıda enflasyonu dalgası yaratabileceği endişelerini güçlendiriyor.
Buğday fiyatları, küresel piyasalarda dikkat çekici yükselişler kaydetti. Chicago Ticaret Borsası'nda (CBOT) son bir haftada yüzde 4,8, son bir ayda ise yüzde 13 yükselerek kile başına 6,75 dolara çıktı ve iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Avrupa piyasalarında ise Paris merkezli Euronext'te Eylül vadeli öğütmelik buğdayın fiyatı, ton başına 230,5 euro ile Haziran 2025'ten bu yana görülmeyen seviyelere yükseldi.
Kanada buğdayının fiyatı geçtiğimiz hafta ton başına 20 dolara yakın artışla 307 doları gördü. Karadeniz buğdayının fiyatında da artışlar gözlendi; geçen hafta Rus, Ukrayna, Bulgaristan ve Romanya buğdayının fiyatında yukarı yönlü sert hareketler yaşandı.
Soya fasulyesi vadeli işlemleri, haftalık bazda yüzde 2,7, aylık bazda yüzde 10 prim yaparak kile başına 12,2 doların üzerine çıktı ve dokuz haftanın zirvesine yaklaştı. Diğer yandan S&P Global Platts verilerine göre Soybex FOB Santos fiyatı, 15 Temmuz'da ton başına 483,66 dolara ulaşarak Aralık 2023'ten bu yana görülen en yüksek spot seviyeyi kaydetti. Yıl başından bu yana fiyat artışı yaklaşık yüzde 20'ye ulaştı.
Mısır vadeli işlemleri de benzer bir tablo sergiledi. Son bir haftada yüzde 2,7, son bir ayda ise yüzde 9'dan fazla yükselerek kile başına yaklaşık 4,5 dolara ulaştı ve yedi haftanın en yüksek seviyesini gördü.
Soya ve mısır cephesinde petrol fiyatları belirleyici hale geldi; Brent petrolün yeniden 90 doların üzerine çıkması, biyodizel ve etanol talebi beklentilerini güçlendirdi. Bu durum, ABD'de mahsul koşullarının göreceli olarak iyi seyretmesine rağmen fiyatları aşağı çekmeye yetmedi. Ayrıca, Çin'in toplam Haziran soya ithalatı 13,55 milyon tonla rekor kırarak küresel talebi ve dolayısıyla fiyatları tetikledi.
Enerji krizi, tarım piyasalarını en kritik noktalardan etkiliyor. Kriz yalnızca petrol fiyatlarıyla sınırlı değil; gübre üretimi doğrudan doğalgaz ve enerji maliyetlerine bağlı olduğu için Hürmüz'deki aksama tarımsal üretim zincirinin tamamına yayılıyor. Bu dönemde devreye giren El Nino'nun getirebileceği kuraklık ve sıcak hava dalgaları ise küresel gıda güvenliği üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
Son yıllarda yapılan detaylı piyasa analizleri, ahududu ve turna yemişi gibi özel tarım ürünlerinin üreticilere beklenenden çok daha yüksek gelir sağladığını ortaya koydu. Bu ürünlere yönelen çiftçiler, kısa sürede önemli ekonomik kazanımlar elde ederek ev ve araba sahibi olma fırsatı yakalıyor.
Bursa'da faaliyet gösteren TOFAŞ Fabrikası, yıllık izin ve planlı bakım çalışmaları kapsamında 29 Temmuz 2026'dan itibaren üretime geçici olarak ara vereceğini duyurdu. Tesisin 17 Ağustos 2026 tarihinde yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's, altı Türk bankasının kredi notlarını ve görünümünü duyurdu. Kuruluş, bankaların uzun vadeli mevduat notu görünümlerini 'durağan' olarak teyit etti.