ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, iki ülke arasındaki derinleşen ticari ve stratejik gerilimleri ele almak üzere bir araya geldi. Zirvede, "yapıcı stratejik istikrar ilişkisi" formülü üzerinde uzlaşıldı.
ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, iki ülke arasındaki siyasi, ekonomik ve ticari sorunları ele almak üzere bir araya geldi. Bu önemli zirve sonunda liderler, Trump'ın iktidar döneminin kalan üç yılında çatışmasız bir ilişki yürütmek amacıyla "yapıcı stratejik istikrar ilişkisi" olarak adlandırdıkları bir formül üzerinde uzlaştıklarını duyurdu. İki lider, iki gün boyunca yaklaşık dokuz saat bir arada zaman geçirdi.
Ticaret Gerilimleri ve Yeni Gümrük Politikaları
Zirvenin önemli gündem maddelerinden biri olan ticaret gerilimleri kapsamında, ABD'nin Mart 1974 Ticaret Kanunu'nun 301. Maddesi uyarınca başlatılan aşırı imalat kapasitesi soruşturmasının sonuçlarını, 24 Eylül'de Washington'da yapılması planlanan Trump-Şi zirvesi öncesinde yayımlamayı hedeflediği belirtildi. Bu kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte, daha önce Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilen gümrük vergilerinin yeniden yüzde 20 seviyesine yükseltilmesi bekleniyor.
Vergi oranlarına ilişkin nihai kararın henüz kesinleşmediği, ancak değerlendirilen seçenekler arasında Çin için daha yüksek bir tarife oranı açıklayıp bunun bir kısmını askıya alarak fiili oranı yüzde 7,5 seviyesinde tutmanın da yer aldığı kaydedildi. Pekin ve Washington yönetimleri, 10 Kasım'da süresi dolacak olan bir yıllık ticaret ateşkes anlaşmasını uzatmak amacıyla müzakerelerini sürdürüyor. Trump yönetimi, Temmuz ayında zorla çalıştırma iddialarını gerekçe göstererek Çin ürünlerine yüzde 12,5 oranında tarife uygularken, Kanada ürünlerine ise yüzde 50 oranında ek vergiler getirerek müttefiklerine karşı daha sert bir tutum sergiledi.
Stratejik İstikrar ve Küresel Paradigmalar
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, zirve sonrası yaptığı değerlendirmede, stratejik istikrarın tesisine odaklanan bu yeni vizyonun, büyük güç ilişkilerinde yeni bir paradigma ihtiyacına yanıt verdiğini belirtti. Çin'in bu durumu, işbirliğinin temel dayanak olduğu, rekabetin uygun sınırlar içinde sürdürüldüğü, cepheleşme ve çatışma yerine barışa odaklanan bir istikrar ilişkisi olarak anladığını ifade etti. Trump'ın İran ile devam eden savaş nedeniyle Pekin'e eli zayıf geldiği de gözlemlendi.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 14 Mayıs'taki görüşmesinde, uluslararası durumun değişken ve karmaşık olduğuna işaret ederek, "Çin ve ABD, 'Tukidides Tuzağı'ndan büyük güç ilişkilerinde yeni bir paradigma yaratabilir mi?" sorusunu yöneltti. Bu soru, ABD'li tarihçi Graham Allison'ın Antik Yunan tarihçisi Tukidides'in "hakim güç-yükselen güç" mücadelesine ilişkin tarihsel anlatısından hareketle ortaya kondu.