Türkiye'nin Suudi Arabistan'a sağlayacağı askeri desteğin yasal ve operasyonel çerçevesi belirleniyor. Mekke Ortak Savunma Anlaşması ve TSK'nın yurt dışı görevlendirme tezkeresi TBMM'nin onayına sunulacak.
Türkiye'nin Suudi Arabistan'a yönelik askeri destek sağlama süreci, Milli Savunma Bakanlığı'nın (MSB) 15 Ekim tarihli açıklamasıyla hukuki ve askeri yol haritasına ilişkin ipuçları verdi. Yapılan açıklamada, bu desteğin anayasal hükümler doğrultusunda ilerletileceği vurgulandı.
Sürecin ilk adımı olarak Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından onaylanması gerekiyor. Ardından, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) yurt dışında görevlendirilmesine ilişkin tezkerenin de Meclis'te kabul edilmesi önem taşıyor. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 92. maddesi, TSK'nın yurt dışına gönderilmesi yetkisini TBMM'ye vermektedir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 12 Ekim'de yaptığı açıklamada anlaşmanın ilerleyen günlerde Meclis'e sunulacağını belirtmişti. Anlaşma ve tezkere için Meclis'te basit çoğunluk yeterli sayılıyor.
MSB tarafından yapılan açıklamaya göre, hukuki sürecin tamamlanmasının ardından sağlanacak askeri desteğin kapsamı, Suudi Arabistan'ın ihtiyaç ve talepleri, sahadaki gelişmeler ve harekat ihtiyaçları doğrultusunda belirlenecek. Bu kapsamda ilgili makamlarca yapılacak değerlendirmeler ve taraflar arasında sağlanacak mutabakat esas alınacak.
Ankara'daki değerlendirmeler, Türkiye'nin Suudi Arabistan'a yapacağı katkıda öncelikli olarak bu ülkenin savunma kapasitesinin artırılmasına odaklanacağını gösteriyor. Özellikle hava savunma, lojistik ve istihbarat desteği alanlarında iş birliğinin ön planda tutulması bekleniyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın 8 Ekim'de yaptığı açıklama, Ankara'nın konuya yaklaşımını netleştirdi. Fidan, Mekke Anlaşması'nın bir savunma anlaşması olduğunu ve saldırı niteliği taşımadığını belirtti. Anlaşmaya taraf olan bir ülkenin saldırıya uğraması durumunda, savunması için yanında olunacağını ifade eden Fidan, Türkiye'nin başka bir ülkenin toprağına asker göndererek bir saldırı yapmayacağını vurguladı. Ankara'da yapılan değerlendirmelere göre, Husilerle doğrudan bir çatışma öngörülmüyor.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında kurulan Mekke İttifakı, ortak caydırıcılık ve savunma önceliklerini taşımaktadır. İttifak, NATO'nun 5. maddesine benzer şekilde, üye ülkelerden birine yapılan bir saldırının tüm müttefiklere yapılmış olduğu ilkesini içermektedir. İttifakın en önemli karar alma mekanizması olan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi (SSSK), 5 Ekim'deki toplantısında Suudi Arabistan'a hızlı askeri destek sağlanması kararı almıştı. İttifakın yeni olması nedeniyle kurumsallaşma süreçleri devam etmektedir.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, Amerikan ordusunun envanterindeki nükleer olmayan en güçlü mühimmat olan ve "tüm bombaların anası" olarak bilinen MOAB'ları İran'da kullanmayı düşündüğü öne sürüldü. Bu iddialar, özellikle yaklaşan ara seçimler öncesinde stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen CICA 7. Zirvesi'nde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un konuşmasına diplomatik bir protestoyla karşılık verdi. Fidan ve beraberindeki Türk heyeti, Herzog kürsüye çıktığında salonu terk etti.
Kazakistan'da düzenlenen CICA Zirvesi'nde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un kürsüye çıkmasıyla birlikte Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve 10'dan fazla ülkenin temsilcisi salonu terk etti. Bu olay, daha önce Birleşmiş Milletler'de de görülen benzer tepkilerin bir devamı niteliğinde.