Sinir hücrelerinin ışıkla kontrol edilmesini sağlayan optogenetik buluşu, üç bilim insanına Nobel Tıp Ödülü'nü getirdi. Bu çığır açan yöntem, beynin hafıza, duygu ve davranış mekanizmalarını anlamada yeni ufuklar açıyor.
Beynin hafıza, duygu ve davranışları nasıl oluşturduğunu araştırmanın önünü açan çığır açıcı optogenetik alanındaki keşifleriyle üç bilim insanı, Nobel Tıp Ödülü'ne layık görüldü. Bu buluş, sinir hücrelerinin ışıkla kontrol edilmesini mümkün kılarak bilim dünyasında yeni bir dönemi başlattı.
Optogenetik, beynin belirli hücreleri için geliştirilen bir 'ışık anahtarı' olarak tanımlanabilir. Bu yöntemde, bazı sinir hücreleri ışığa duyarlı hale getiriliyor ve ardından çok hassas ışık darbeleri kullanılarak hedeflenen sinir hücreleri etkinleştirilebiliyor veya susturulabiliyor. Böylece araştırmacılar, milyonlarca hücrenin bulunduğu beyinde belirli bir sinir hücresi grubunun işlevini çok daha hassas biçimde inceleyebiliyor.
Nobel Meclisi'nin açıklamasına göre optogenetik, sinir hücrelerinin yaşayan beyinde 'anı, duygu ve davranışları nasıl şekillendirdiğini' göstermeyi mümkün kılan bir yöntem olarak öne çıkıyor. Keşfin temelinde, doğada bulunan ışığa duyarlı proteinler yer alıyor.
Peter Hegemann ve Georg Nagel'in çalışmaları, tek hücreli alglerde bulunan ve ışığa tepki veren 'kanalrodopsin' proteinlerinin önemini ortaya koydu. Bu proteinler ışık aldığında hücre zarındaki iyon geçişini değiştirebiliyor ve ışık, hücrenin faaliyetini etkileyen biyolojik bir anahtar görevi görebiliyor. Karl Deisseroth ve çalışma arkadaşları ise sonraki araştırmalarında bu mekanizmayı kullanarak sinir hücrelerinin ışıkla kontrol edilebileceğini gösterdi.
Araştırmacılar, optogenetik sayesinde beynin tamamını etkilemeden belirli sinir hücrelerini ışıkla harekete geçirip susturarak bu hücrelerin görevlerini inceleme imkanı elde etti. Bu yöntem, insan beynindeki milyarlarca sinir hücresinin oluşturduğu karmaşık ağlarda hangi hücrelerin hangi işlevlerde rol oynadığını araştırmayı kolaylaştırıyor.
Optogenetik, belirli hücre gruplarını yüksek hassasiyetle kontrol ederek bunların beyin ve davranış üzerindeki etkisini incelemeye olanak tanıyor. Bu sayede hafıza ve duygulardan hareket ve davranışlara kadar beynin işleyişinin araştırılmasında önemli bir araç haline geldi. Araştırmalar ayrıca Parkinson ve epilepsi gibi rahatsızlıkların anlaşılmasına ve potansiyel tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine de ışık tutuyor.
2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü, optogenetik yöntemini geliştirerek nörobilim alanında çığır açan Deisseroth, Hegemann ve Nagel'e verildi. Bu çığır açan teknoloji, beynin gizemlerini çözme ve nörolojik hastalıklar için yeni tedavi yolları açma potansiyeli taşıyor.
Brezilya'da gerçekleştirilen devlet başkanlığı seçimlerinin ilk turunda aşırı sağcı Flávio Bolsonaro, mevcut solcu başkan Lula da Silva'yı geride bırakarak dikkatleri üzerine çekti. Hiçbir adayın yüzde 50 oy oranına ulaşamaması nedeniyle seçim, 25 Ekim tarihinde yapılacak ikinci tura kaldı.
Fransa genelinde liseli öğrencilerin eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlattığı eylemler büyüyor. Ülke genelinde 413 okulda derslerin etkilendiği protestolarda, öğrenciler öğretmen açığı ve bakımsız okullara dikkat çekiyor.