İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD ile yaşanan gerilimde Hürmüz Boğazı'nın açılması için 7 şartın yerine getirilmesi gerektiğini vurguladı. İslamabad Mutabakatı'na dayanan bu talepler, küresel enerji güvenliğini doğrudan etkiliyor.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, başkent Tahran'da yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine açılması için ülkesinin öne sürdüğü yedi şartın yerine getirilmesi gerektiğini kesin bir dille ifade etti. Galibaf, İsrail'in Gazze Şeridi'ne 7 Ekim 2023'te başlattığı saldırılar ve ABD'nin İran'a yönelik tutumuna değinerek, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin boyutunu gözler önüne serdi.
Galibaf, ABD'nin son dönemde bir arabulucu aracılığıyla bazı önerilerde bulunduğunu ancak tek taraflı talepler dayatma döneminin geride kaldığını belirtti. İran'ın tutumunun net olduğunu vurgulayan Meclis Başkanı, İslamabad Mutabakatı temelinde belirlenen yedi şart uygulanmadıkça Hürmüz Boğazı'nın açılmayacağını yineledi.
ABD-İran Geriliminde Çelişkili Mesajlar
ABD'nin İran'a yönelik çelişkili açıklamalarına dikkat çeken Muhammed Bakır Galibaf, "Düşman bir gün müzakere ve anlaşma pozu takınırken, ertesi gün çatışma ve yıkımla tehdit ediyor, sonraki gün ise arabuluculuk ve uzlaşma iddiasında bulunuyor" ifadelerini kullandı. Galibaf, bu durumun İran toplumunda kafa karışıklığı yaratma ve stratejik hesaplamaları manipüle etme amacı taşıdığını ancak İran'ın ulusal güvenliğini medyadaki söylemlere göre şekillendirmediğini vurguladı.
İslamabad Mutabakatı ve Uygulama Sorunları
Haziran ayında ABD ile İran arasında imzalanan İslamabad Mutabakatı, toplamda on dört maddeden oluşuyordu. Bu mutabakat, savaşın sona erdirilmesi, tarafların egemenliklerine karşılıklı saygı gösterilmesi, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin güvenli geçişinin sağlanması gibi önemli başlıkları içeriyordu. Ayrıca, İran'ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması da mutabakatın ana gündem maddeleri arasındaydı.
Ancak, mutabakatın uygulanması konusunda taraflar arasında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle ABD-İran çatışması temmuz ayında yeniden alevlendi. Bu durum, bölgedeki tansiyonu artırarak küresel güvenlik endişelerini beraberinde getirdi.
İran'ın 7 Şartından Açıklananlar
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, eylül ayında yaptığı açıklamada Tahran'ın ABD ile müzakerelerin yeniden ilerlemesi için öne sürdüğü yedi şarttan beşini kamuoyuna duyurmuştu. Bu şartlar arasında İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi yer alıyordu. Diğer şartlar ise henüz tam olarak açıklanmadı.