Türkiye İstatistik Kurumu ve Hazine verilerine göre, 2021 sonundan Haziran 2026'ya kadar geçen dönemde Türkiye'de kişi başına düşen milli gelir 9.424 dolardan 19.762 dolara yükselirken, kişi başına dış borcun milli gelire oranı %55,7'den %33,5'e geriledi.
Türkiye'de kişi başına düşen milli gelir, son dönemde önemli bir yükseliş kaydederek 2021 sonundaki 9.424 dolardan Haziran 2026 itibarıyla 19.762 dolara ulaştı. Aynı süreçte kişi başına dış borcun milli gelire oranı ise %55,7'den %33,5'e geriledi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, Türkiye'nin ekonomik görünümündeki bu değişimi somut rakamlarla ortaya koyuyor. 2021 sonu ile Haziran 2026 döneminde kişi başına ortalama dış borç 1.774 dolar artışla 4.470 dolardan 6.244 dolara yükseldi. Bu dönemde nüfus ise 84 milyon 680 binden 86 milyon 320 bine çıkarak yaklaşık %1,9'luk bir artış gösterdi.
Ülkenin brüt dış borç stoku ise aynı zaman diliminde %42,4'lük bir artışla 378,5 milyar dolardan 539 milyar dolara ulaştı. Türk lirası cinsinden kişi başına düşen dış borç ise kurdaki artış ve borç birikimiyle 40.146 liradan 267.306 liraya yükseldi. Cari fiyatlarla Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) son dört çeyrekte 73 trilyon 28,5 milyar liraya ulaşırken, kişi başına milli gelir TL bazında 846 bin lira olarak açıklandı.
Kişi başına dış borcun milli gelire oranındaki belirgin düşüş ve dolar bazında kişi başına milli gelirin 19.762 dolara ulaşması, ekonomideki gerçek bir iyileşmeden ziyade enflasyon ile döviz kuru arasındaki farktan kaynaklanıyor. Aralık 2021 ile Haziran 2026 arasında kümülatif enflasyon %502,4 olarak gerçekleşirken, dolar kurundaki artış %376,6'da kaldı.
Yüksek enflasyon, Türk lirası cinsinden GSYH'nin hızla büyümesine neden oldu. Ancak döviz kurunun enflasyonun gerisinde kalması, bu büyüklüğün dolara çevrildiğinde daha yüksek görünmesini sağladı. Toplam GSYH dolar bazında 1 trilyon 705 milyar dolara, kişi başına milli gelir ise 19.762 dolara yükselirken, bu durumun temelinde kur etkisi yattığı belirtiliyor.
Ekonomistler, dış borcun yaklaşık %40 artmasına rağmen dolar bazında milli gelirin %100'ün üzerinde büyümesinin, borç oranını matematiksel olarak aşağı çektiğini ifade ediyor. Ancak ilerleyen dönemde döviz kurunun enflasyon farkını kapatacak şekilde yükselmesi halinde, dolar bazında kişi başına milli gelirin gerilemesi ve borçluluk oranının yeniden artması riski bulunuyor.
Bu senaryoda, kişi başına dış borcun milli gelire oranının yeniden %50 bandını aşabileceği öngörülüyor. Dolayısıyla mevcut görünümün sürdürülebilirliği, döviz kuru ve enflasyon arasındaki dengeye bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.
Dev yatırım bankası Goldman Sachs, 22 Ekim'deki TCMB toplantısında faiz indirimi beklemiyor. Banka, gevşeme döngüsü için henüz erken olduğunu ve piyasa beklentilerinin aksine politika faizinin sabit kalacağını öngörüyor.
ABD Merkez Bankası Fed'in yaklaşan faiz kararı öncesinde altın piyasaları hareketlendi. Enflasyon verileri ve petrol fiyatlarındaki yükseliş, Fed'in sıkılaşma eğilimini artırırken, yatırımcılar ons altın ve gram altın fiyatlarının seyrini merakla takip ediyor.
Geçtiğimiz temmuz ayında Mercedes-Benz Türkiye Otomobil Grubu Başkanı olarak göreve başlayan Şenol Bayrak, dedesinin 1964'te Almanya'ya göçüyle başlayan gurbet hikayesini üçüncü kuşakta memleketine dönerek taçlandırdı. Bayrak, ABD, Çin ve Almanya'daki deneyimlerini Türkiye pazarına taşıyacak.