Ünlü oyuncu Zendaya'nın bir film tanıtımında taktığı M.Ö. 700 yılına tarihlenen 3 bin yıllık İran kökenli küpeler, sosyal medyada ve uzmanlar arasında büyük eleştirilere neden oldu.
Ünlü oyuncu Zendaya'nın son bir film tanıtımında taktığı aksesuarlar, dünya çapında geniş yankı uyandırdı. Etkinlikte M.Ö. 700 yılına tarihlenen, 3 bin yıllık İran kökenli tarihi eser küpeleri kulağına takan oyuncuya sosyal medyadan eleştiriler gecikmedi. Bu durum, kültürel mirasın ve tarihi eserlerin modern kullanımını sorgulayan önemli bir tartışmayı beraberinde getirdi.
Uzmanlardan Sert Eleştiriler
Uzmanlar, tarihi ve kültürel açıdan büyük önem taşıyan eserlerin bir Hollywood filminin tanıtımında aksesuar olarak kullanılmasını şiddetle eleştirdi. Arkeolog ve yapımcı Dr. Annelise Baer, temel sorunun küpelerin yağmalanmış eski eserlerden yapılması olduğunu ifade ederek, Zendaya'nın bu takıları bir film galasında takmasının konuyu aniden kamuoyunun gündemine taşıdığını belirtti.
İran doğumlu sanat tarihçisi ve Courtauld Enstitüsü Profesörü Suzan Babayi de duruma tepki gösterdi. Babayi, ünlüleri giydiren ve aksesuarlarını seçen ekiplerde yeterli kültürel bilgi ve duyarlılığın bulunmadığını savunarak, bu objelerin sadece birer aksesuar değil, insanlığın ortak mirası ve manevi değeri olan eserler olduğunu vurguladı. Ona göre, bu tür bir kullanım eserlerin anlamını yok etmektedir.
Küpelerin Gizemli Kökeni ve Galeri Açıklaması
Söz konusu küpelerin, Londra'nın Mayfair semtinde bulunan Barron London adlı galeriye ait olduğu bildirildi. Galerinin resmi açıklamasında, eserlerin 2025 yılında Londralı mücevherci Glenn Spiro'dan satın alındığı ve 1940'ların sonlarında Kuzeybatı İran'da keşfedilen Ziwiye definesine ait olduğu belirtildi.
1947 yılında çobanlar tarafından bulunup yağmalanan altın, gümüş, bronz ve pişmiş topraktan oluşan definenin günümüze ulaşan parçalarının 1960'larda İran dışındaki antik pazarında satıldığı ve günümüzde çeşitli müze ile özel koleksiyonlara dağıldığı ortaya çıktı.
Kültürel Mirasın Değeri ve Zamanlama Tartışması
Barron London galerisi ise yaptığı açıklamada, küpelerin belgelenmiş kökenlerine ve yasal gerekliliklere uygun şekilde sorumlulukla korunduğunu savundu. Galeri, dün verme amacının ticari olmadığını, hedeflerinin antik Pers kuyumculuk sanatını kutlamak ve ülkenin kültürel mirasını hatırlatmak olduğunu ifade etti.
Ancak Profesör Babayi, İran'ın tarihi alanlarının savaş nedeniyle zarar gördüğü bir dönemde tanıtım turunda bu eserlerin sergilenmesinin zamanlamasını da eleştirerek, bu tür eserlerin korunması ve doğru bağlamda sergilenmesinin önemini bir kez daha gündeme getirdi.