Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a karşı başlattığı 2 trilyon dolarlık devasa finansal saldırı, küresel ticaret ve enerji piyasalarını derinden etkiliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin azalması, petrol fiyatlarını ve rafine ürün maliyetlerini rekor seviyelere taşıyarak Türkiye dahil birçok ülkeyi zorluyor.
Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a yönelik başlattığı 2 trilyon dolarlık devasa ekonomik savaş, küresel finans ve ticaret dengelerini alt üst ediyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu planlanan paketi bir rakibe karşı oluşturulmuş en büyük finansal saldırı olarak nitelendirirken, Washington'ın stratejisi sadece İran bankalarını ve enerji şirketlerini değil, Tahran'la ticari ilişkilerini sürdüren üçüncü ülkeleri de hedef alıyor. İran ise yaptırımlara katılan ülkeleri 'düşman' kabul edeceğini ve ekonomik çıkarlarına zarar verebileceğini duyurdu.
Bu hesaplaşmanın merkezi konumunda ise küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı yer alıyor. Savaş öncesi yoğunluğa kıyasla, 21 Ağustos haftasında boğazdaki geçişler yaklaşık yüzde 90 oranında düşüş gösterdi. 24 Ağustos hafta sonunda boğazdan sadece 17 gemi geçebilirken, Pazar günü bu sayı dörde kadar geriledi. ABD Enerji Bakanlığı, son yedi günde günlük ortalama 8 milyon varil petrolün boğazdan geçtiğini, ancak askeri destekle tek bir günde 15 milyon varilden fazla petrol ve ürün geçirilebildiğini açıkladı.
Ekonomik savaşın ilk ve en şiddetli yansıması enerji fiyatlarında görüldü. Brent petrol, 24 Ağustos'ta 92.90 dolar civarında işlem görerek, savaşın başladığı 28 Şubat'a göre yaklaşık yüzde 25'lik bir artış kaydetti. Asıl büyük şok ise rafine ürünlerde yaşandı; Ortadoğu'nun günlük 9.6 milyon varillik rafineri kapasitesinin yüzde 20'den fazlasının devre dışı kalmasıyla piyasalarda ciddi bir arz sıkıntısı oluştu.
Bu durum, dünya genelinde akaryakıt fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Avrupa'da dizel fiyatları yüzde 70'ten fazla yükselirken, Amerika Birleşik Devletleri'nde benzin yaklaşık yüzde 60 oranında zamlandı. Avrupa'daki dizel rafineri marjları ise 75 doların üzerine çıkarak, enerji maliyetlerinin ne denli kritik bir seviyeye ulaştığını gözler önüne serdi.
Türkiye açısından bu ekonomik savaşın etkileri iki ana cephede hissediliyor. Birincisi enerji; net enerji ithalatçısı konumunda olan Türkiye için petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş, doğrudan enerji ithalat faturasını artırıyor. Bu durum, cari denge, akaryakıt fiyatları ve genel enflasyon üzerinde ciddi bir baskı oluşturma potansiyeli taşıyor.
İkinci alan ise İran ile olan ticari ilişkiler. Washington'ın yeni yaptırım stratejisinin üçüncü ülkelerdeki banka, şirket ve enerji ticaretini de kapsama ihtimali, İran'la çalışan Türk şirketleri için yaptırım uyum maliyetlerini ve finansman risklerini artırabilir. Türkiye, İran'ın komşusu ve önemli bir ticaret ortağı olması nedeniyle, bu ekonomik savaşın hem enerji hem de dış ticaret cephesinde doğrudan etki alanında bulunuyor.
Avrupa, İran'la doğrudan ticaretinin sınırlı olması nedeniyle yaptırımlardan görece daha az etkilenirken, enerji krizinden çok daha fazla darbe alıyor. Avrupa'da dizel fiyatlarının savaşın başlangıcından bu yana yüzde 70'in üzerinde yükselmesi, taşımacılık ve üretim maliyetlerine doğrudan yansıyarak kıta ekonomileri üzerinde ağır bir yük oluşturuyor.
Ukrayna'nın 1991'deki bağımsızlık ilanı, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının bir sonucuydu. Ülkenin bu tarihi yolculuğu, bugünkü çatışma bölgesinin ortasında yaşamanın temellerini attı.
Umman açıklarında seyreden bir petrol tankeri şüpheli bir saldırıya hedef oldu. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Ajansı (UKMTO), geminin makine dairesinde ağır hasar oluştuğunu ve hareket kabiliyetini kaybettiğini duyurdu.
Brüksel, son dört gün içinde yaşanan dört silahlı saldırıyla sarsıldı. Kentte uyuşturucu ticaretiyle bağlantılı olduğu düşünülen olaylar, güvenlik güçlerinin en önemli gündem maddesi haline geldi.