Okul Saldırılarında "13 Gün Etkisi": Bir Şiddet Diğerini Tetikler mi?

İstanbul Başakşehir'de 15 yaşındaki bir öğrencinin sekiz öğrenciyi bıçaklaması ve bir öğrencinin hayatını kaybetmesi, okullardaki şiddet olaylarını yeniden gündeme taşıdı. Bu vahim olayla birlikte, saldırıların birbirini "taklit" edip etmediği ve bir "bulaşma" etkisi yaratıp yaratmadığı soruları önem kazandı. Özellikle "13 gün etkisi" olarak adlandırılan fenomenin bu tür olaylar üzerindeki potansiyel etkisi merak konusu oldu.

Şiddetin "Bulaşma" Etkisi ve Gençlik Psikolojisi

Uzman Klinik Psikolog Çağla Yaşın, bir saldırının diğerini doğrudan tetiklediğini söylemenin "fazla doğrusal" bir yaklaşım olacağı uyarısında bulunuyor. Ancak Yaşın, yoğun öfke, aşağılanma, dışlanma veya intikam düşünceleri taşıyan gençler için, daha önceki bir şiddet eyleminin, kendi iç dünyalarındaki biçimsiz duygulara bir ifade biçimi sunabileceğini belirtiyor. Bu durum, saldırganın hikayesinde kendi dışlanmışlığını bulma ve öfkesini eşleştirme potansiyelini barındırıyor.

Geçtiğimiz Eylül ayında Manisa'nın Turgutlu ilçesinde 15 yaşındaki bir çocuğun lise yakınında av tüfeğiyle ateş açarak 11 öğrenciyi yaralaması gibi benzer olaylar, bu tartışmayı daha da derinleştiriyor.

Uzmanlardan Uyarılar ve Medyanın Rolü

TBMM'de okul saldırılarını araştıran komisyonda konuşan Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Betül Ulukol, medyada görülen saldırıların taklit edilip edilmediği sorusuna yanıt aradı. Prof. Dr. Ulukol, takip ettikleri 10 yaşındaki bir çocuğun, "Keşke bizim okulumuzda da o Kahramanmaraş'taki okulda olan saldırı gibi saldırı olsa da biraz heyecan yaşasak" ifadelerini kullandığını aktardı.

Uzmanlar, saldırıların haberleştirilme biçiminin ve failin sosyal medyada aşırı görünür hale getirilmesinin de dikkate alınması gereken önemli faktörler olduğunu vurguluyor. Medyanın, bu tür olayları sunuş şeklinin, özellikle hassas durumdaki gençler üzerinde "taklit" veya "bulaşma" etkisini artırabileceği endişesi dile getiriliyor. Bu durum, şiddetin bir model olarak algılanmasına zemin hazırlayabilir.

Toplumsal Şiddet ve Çözüm Yolları

Okul saldırılarının nedenleri ve koşulları farklılık gösterse de, yaşanan her olay, şiddetin toplumdaki derin köklerini ve gençler üzerindeki potansiyel etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Bir saldırının doğrudan diğerini tetiklemediği ancak tetikleyici bir model oluşturabileceği yönündeki uzman görüşleri, gençlerin öfke, dışlanmışlık ve görünür olma ihtiyaçlarının doğru kanallarla ele alınmasının önemini ortaya koyuyor. Bu karmaşık sorunla mücadelede, hem psikolojik desteklerin hem de medyanın sorumlu yayıncılık anlayışının kritik bir rol oynadığı belirtiliyor.