Sebze Dünyasında Zıtlıklar: Papaya Yükselirken Ovada Üretim Düşüyor

Türkiye'nin tarım gündeminde sebze üretimi ve tüketimiyle ilgili çarpıcı gelişmeler yaşanıyor. Bir yanda, 'meleklerin meyvesi' olarak anılan ve hem meyve hem de sebze olarak değerlendirilebilen papaya, tezgahlarda yüksek fiyatlarla yerini alırken, diğer yanda ülkenin önemli tarım havzalarından Çarşamba Ovası'nda geleneksel sebze üretiminde ciddi bir düşüş gözlemleniyor. Bu zıt tablo, tarım politikaları, üretici tercihleri ve pazar dinamikleri hakkında önemli ipuçları sunuyor.

Özellikle son dönemde dikkat çeken papaya, dalından toplanma evresine göre farklı kimliklere bürünebiliyor. Ağaçta tamamen olgunlaşarak turuncu ve sarı renge dönen papayalar, tatlı aromasıyla lüks otellerin ve gurme marketlerin gözdesi olurken, dış kabuğu yeşilken toplananlar ise Uzak Doğu mutfağında ferahlatıcı salatalarda ve et marinasyonlarında bir sebze olarak kullanılıyor. Bu çok yönlülük, ürünün değerini artıran temel faktörlerden biri.

Papaya: 12 Ay Hasat, Çift Kimlik ve Yüksek Getiri

Papaya'nın yeşil hali, içerdiği 'papain' enzimi sayesinde hem sindirimi hızlandırıyor hem de sert etleri kısa sürede yumuşatma özelliğine sahip. Bu özellikleriyle mutfaklarda aranan bir ürün haline gelen yeşil papayanın kilogram fiyatı, tezgahlarda ve zincir marketlerde 350 ila 400 lira arasında değişen fiyatlarla alıcı buluyor. Klasik meyve ağaçlarının aksine, papaya ekildiğinde yılın 12 ayı boyunca hasat edilebiliyor ve tek bir gövdede kilolarca salkım oluşturabiliyor.

Yüksek getirisi ve yoğun talebi nedeniyle çiftçilerin de ilgisini çeken papaya, Türkiye'den yurt dışına ihraç edilen en yüksek katma değerli tarım ürünleri arasında yer alıyor. Bu durum, egzotik meyve ve sebzelerin Türkiye tarımındaki yerini ve potansiyelini gözler önüne seriyor.

Çarşamba Ovası'nın Kaybolan Sebze Kimliği

Yeşilırmak Nehri'nin suladığı ve 87 bin 981 hektar gibi devasa bir alana yayılan Çarşamba Ovası, Türkiye'nin en büyük delta ovalarından biri olmasına rağmen, geçmişteki sebze üretimindeki lider konumunu kaybediyor. Bölgede eskiden yoğun olarak yetiştirilen domates, biber, patlıcan, salatalık, şeker pancarı ve mısır gibi ürünlerin üretimi ciddi oranda azalmış durumda. Üreticiler, ovanın eski tarımsal görünümünü kaybettiğini ve yerini kavak ile fındık alanlarının aldığını belirtiyor.

50 yaşındaki Cevdet Özkan, çocukluğundan beri sebzecilik yaptığını belirterek ovadaki değişimi gözler önüne serdi. Özkan, "Artık bakınca ova yok, artık ormana döndü. Çarşamba Ovası yok da Çarşamba ormanlığı var" ifadelerini kullandı. Bu değişimin temel nedenlerinden biri olarak fabrikaların kapanmasını gösteren Özkan, eski meslekleri olan şeker pancarı, buğday ve mısır üretiminin bitmesiyle vatandaşın fındık ve kavağa yöneldiğini aktardı. Günümüzde Çarşamba'nın yerli halkı, Tokat'tan gelen domates ve fasulyeyi, Bafra'dan gelen biberi tüketmek zorunda kalıyor.

Üretim Maliyetleri ve Fiyat İstikrarsızlığının Etkisi

Çarşamba Ziraat Odası Başkanı Muammer Aydemir, ovada sebze üretiminin azalmasında fiyat istikrarsızlığı ve yüksek üretim maliyetlerinin etkili olduğunu vurguladı. Aydemir, çiftçilerin bir yıl iyi para kazandığı ürünün, bir sonraki yıl fiyatlarının sıfıra düşmesiyle büyük zarar ettiğini belirtti. Ayrıca fide maliyetlerinin çok yüksek olması nedeniyle vatandaşların fındığı daha cazip bulduğunu ifade etti. Bölgenin kuzey ve sahil kesimlerinde eskiden yoğun olarak yapılan kışlık sera üretiminden elde edilen iyi gelirlerin de bu değişimle birlikte azaldığı kaydedildi.